{"id":423,"date":"2020-02-15T14:26:14","date_gmt":"2020-02-15T13:26:14","guid":{"rendered":"http:\/\/sigillarium.pl\/?page_id=423"},"modified":"2026-05-01T22:42:38","modified_gmt":"2026-05-01T20:42:38","slug":"pieczecie-urzednikow-samorzadowych-zabor-pruski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/pieczecie-urzednikow-samorzadowych-zabor-pruski\/","title":{"rendered":"Piecz\u0119cie urz\u0119dnik\u00f3w samorz\u0105dowych (zab\u00f3r pruski)"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

    Instytucje samorz\u0105dowe na ziemiach polskich w XIX w. by\u0142y kszta\u0142towane w ramach system\u00f3w administracyjno-politycznych pa\u0144stw zaborczych, pod panowaniem kt\u00f3rych si\u0119 znalaz\u0142y. Generalnie system samorz\u0105dowy funkcjonowa\u0142 w oparciu o rozwi\u0105zania prawne tych pa\u0144stw, jednak cz\u0119sto z licznymi ograniczeniami. Na ziemiach zaboru pruskiego stosunkowo wcze\u015bnie zacz\u0119to organizowa\u0107 samorz\u0105d szczebla podstawowego (gminnego), w tym samorz\u0105d miejski. Na mocy rozporz\u0105dzenia kr\u00f3lewskiego z 1808 r., kt\u00f3re ustanawia\u0142o miasta podmiotami prawa publicznego, powo\u0142ano samorz\u0105dy miejskie. Organem stanowi\u0105cym miasta by\u0142a wy\u0142aniana w wyborach rada miejska, a w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 sprawowa\u0142 magistrat powo\u0142ywany przez rad\u0119. Na czele magistratu sta\u0142 burmistrz lub nadburmistrzowie. Dodatkowo w sk\u0142ad magistratu wchodzili \u0142awnicy.

    W gminie wiejskiej w\u0142adz\u0119 uchwa\u0142odawcz\u0105 sprawowa\u0142o zgromadzenie gminne wybierane przez mieszka\u0144c\u00f3w danej gminy, za\u015b w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 sprawowa\u0142 naczelnik gminy wraz z \u0142awnikiem.

    Kolejnym szczeblem w strukturze samorz\u0105dowej by\u0142 powiat. Na jego czele sta\u0142 landrat (starosta). W\u0142adz\u0119 w powiecie sprawowa\u0142 wybieralny sejmik oraz wy\u0142aniany przeze\u0144 wydzia\u0142 powiatowy na czele ze starost\u0105, powo\u0142ywanym przez kr\u00f3la. Starosta spe\u0142nia\u0142 dwie funkcje: by\u0142 organem administracji rz\u0105dowej w powiecie oraz organem samorz\u0105dowym – kierowa\u0142 wydzia\u0142em powiatowym. Powy\u017cej powiatu znajdowa\u0142a si\u0119 rejencja, kt\u00f3ra by\u0142a kolejnym szczeblem podzia\u0142u administracyjnego Kr\u00f3lestwa Prus, jednak bez funkcji samorz\u0105dowych. By\u0142a ona organem administracji rz\u0105dowej.

    Najwy\u017csz\u0105 jednostka podzia\u0142u administracyjnego by\u0142a prowincja. Na czele prowincji sta\u0142 nadprezydent, kt\u00f3ry by\u0142 przedstawicielem rz\u0105du powo\u0142ywanym przez kr\u00f3la. Nadprezydent by\u0142 te\u017c jednocze\u015bnie prezydentem ni\u017cszej jednostki administracji \u2013 rejencji, znajduj\u0105cej si\u0119 w jego siedzibie. W prowincjach od 1879 r. (w prowincji pozna\u0144skiej od 1889 r.) zacz\u0119\u0142y dzia\u0142a\u0107 samorz\u0105dy terytorialne z sejmami prowincjonalnymi na czele, wybieranymi przez sejmiki powiatowe i rady miejskie. Ich organami wykonawczymi i zarz\u0105dzaj\u0105cymi powo\u0142anymi przez sejmy by\u0142y wydzia\u0142y prowincji i dyrektorzy krajowi (starostowie krajowi).

\u0179r\u00f3d\u0142o:
1. R. Stawicki, Samorz\u0105d terytorialny w II Rzeczypospolitej \u2013 zarys prawno-historyczny, Kancelaria Senatu, Grudzie\u0144 2015. <\/a>
2. A. Simi\u0144ska, Wielkie Ksi\u0119stwo Pozna\u0144skie i zab\u00f3r pruski, \u0107wiczenia historia administracji.<\/a><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

W tej cz\u0119\u015bci portalu zaprezentowano podgrup\u0119 osobistych t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do urz\u0119dnik\u00f3w samorz\u0105dowych \u2013 jako os\u00f3b fizycznych \u2013 reprezentuj\u0105cych dany urz\u0105d, np. burmistrz, naczelnik gminy, \u0142awnik, starosta, so\u0142tys. T\u0142oki zaprezentowano w kolejno\u015bci alfabetycznej wzgl\u0119dem nazwy miejscowo\u015bci przywo\u0142anej w legendzie t\u0142oka lub odtworzonej ze \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n