{"id":945,"date":"2020-02-22T17:26:15","date_gmt":"2020-02-22T16:26:15","guid":{"rendered":"http:\/\/sigillarium.pl\/?page_id=945"},"modified":"2022-03-13T14:30:39","modified_gmt":"2022-03-13T13:30:39","slug":"zapomniany-bohater-karol-sciegienny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/zapomniany-bohater-karol-sciegienny\/","title":{"rendered":"Zapomniany bohater"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

Karol \u015aciegienny<\/strong>
(1821 \u2013 1896)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    \u201eUrodzi\u0142 si\u0119 w Bilczy (pow. kielecki), by\u0142 synem Wojciecha (1770-1827), zamo\u017cnego gospodarza, so\u0142tysa i gajowego w Bilczy, oraz jego drugiej \u017cony Franciszki z domu Gola (zm. po 1844). Mia\u0142 siostr\u0119 Marcjann\u0119 (1818-1820) i Agnieszk\u0119 (zm. 1820) oraz braci Dominika i Jana (ur. 1819), rolnika w Bilczy, kt\u00f3rego syn Walenty zosta\u0142 za udzia\u0142 w powstaniu styczniowym zes\u0142any na Syberi\u0119, a tak\u017ce rodze\u0144stwo przyrodnie: siostr\u0119 Mariann\u0119 (ur. 1808), \u017con\u0119 Paw\u0142a \u0141u\u017cy\u0144skiego (ur. 1798), i brata, Piotra \u015aciegiennego.<\/p>\n\n\n\n

    W 1842 r. zwi\u0105za\u0142 si\u0119 \u015aciegienny z kierowan\u0105 przez przyrodniego brata, ks. \u015aciegiennego, wikarego w Wilko\u0142azie, konspiracj\u0105 w celu przygotowania powstania ch\u0142opskiego w Kr\u00f3lestwie Polskim. Na jego pro\u015bb\u0119 przepisywa\u0142 broszury agitacyjne, m.in. \u201eList Ojca \u015awi\u0119tego\u201d i \u201eZ\u0142ot\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119\u201d oraz zajmowa\u0142 si\u0119 ich kolporta\u017cem. Wiosn\u0105 1844 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Chodla, gdzie w lutym ks. \u015aciegienny obj\u0105\u0142 administracj\u0119 parafii. Prawdopodobnie na kilka dni przed planowanym na 27 pa\u017adziernika t.r. rozpocz\u0119ciem ch\u0142opskiego powstania otrzyma\u0142 zadanie zapewnienia transportu i broni, kierowanym przez Hipolita Raciborskiego spiskowcom, kt\u00f3rzy mieli spotka\u0107 si\u0119 z ks. \u015aciegiennym w Bilczy, a nast\u0119pnie wraz z nim wkroczy\u0107 do Kielc. Uda\u0142o mu si\u0119 jedynie zdoby\u0107 kind\u017ca\u0142 i strzelb\u0119 my\u015bliwsk\u0105. W drodze na miejsce zbi\u00f3rki, dowiedziawszy si\u0119 w okolicach Bilczy o aresztowaniu ks. \u015aciegiennego (25 X w Kielcach) i brata Dominika (w nocy z 26 na 27 X w Bilczy), zawr\u00f3ci\u0142 do Chodla. Dnia 25 XI zosta\u0142 aresztowany i przewieziony do X Pawilonu Cytadeli warszawskiej. 30 XII z\u0142o\u017cy\u0142 zeznania przed Komisj\u0105 \u015aledcz\u0105. Na jej wniosek (zatwierdzony 29 VII 1845 przez namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego I. F. Paskiewicza) zosta\u0142 postawiony z bratem Dominikiem przed s\u0105dem wojskowym. Komisja Wojenno-S\u0105dowa skaza\u0142a ich 26 I 1846 na bezterminow\u0105 katorg\u0119 na Syberii oraz kar\u0119 6 tys. kij\u00f3w.  Wyrok ten zosta\u0142 z\u0142agodzony przez Audytoriat Polowy, do kt\u00f3rego opinii przychyli\u0142 si\u0119 namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego. Na mocy konfirmacji wyroku z 17 IV t. r. Karolowi \u015aciegiennemu i Dominikowi obni\u017cono kar\u0119 do dziesi\u0119ciu lat ci\u0119\u017ckich rob\u00f3t na Syberii oraz 1 tys. kij\u00f3w (wyrok og\u0142oszono m.in. w \u201eKurierze Warszawskim\u201d 1846 nr 168). Ch\u0142ost\u0119 wykonano publicznie 6 V t.r. na Rynku w Kielcach. Rannych umieszczono w lazarecie, a po wyleczeniu zes\u0142ano na katorg\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il 1. T\u0142ok piecz\u0119tny Karola \u015aciegiennego (fot. M. Kopniak)<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Z bratem Dominikiem i Balcerem Sus\u0142o przyby\u0142 \u015aciegienny 27 I 1847 r. do Irkucka. Po trzech tygodniach zosta\u0142 z Dominikiem wys\u0142any do Wielkiego Zak\u0142adu Nerczy\u0144skiego (dotarli tam 17 IV t.r.), a stamt\u0105d do kopalni srebra w Aleksandrowsku, docelowego miejsca katorgi. \u015aciegienny nie otrzymywa\u0142 \u017cadnego wsparcia finansowego z domu, jedynie z kasy Og\u00f3\u0142u Zabajkalskiego wyp\u0142acono mu w r. 1848 52 rb. i 50 kopiejek. Utrzymywa\u0142 kontakt korespondencyjny z \u017con\u0105. Na mocy decyzji cara Miko\u0142aja I z 2 XII 1850 m\u00f3g\u0142 pod koniec lutego r.n., po uwolnieniu z ci\u0119\u017ckich rob\u00f3t, osiedli\u0107 si\u0119 we wsi Wierchnie kluczewskoje (gm. uspie\u0144ska w okr\u0119gu nerczy\u0144skim), zdo\u0142a\u0142 jednak otrzyma\u0107 zgod\u0119 na pozostanie w Aleksandrowsku. Trudni\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas rolnictwem i garbarstwem, ale cierpia\u0142 bied\u0119. W r. 1853 prosi\u0142 bezskutecznie gubernatora wojennego obwodu zabajkalskiego o pomoc finansow\u0105 oraz przydzia\u0142 \u017cywno\u015bci i odzie\u017cy. Na mocy manifestu koronacyjnego cara Aleksandra II z r. 1856 zosta\u0142 zwolniony z zes\u0142ania. Pod koniec lipca r.n. otrzyma\u0142 zgod\u0119 na powr\u00f3t do kraju oraz dokumenty i pieni\u0105dze na op\u0142acenie podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

    Dnia 27 III 1858 r. dotar\u0142 Karol \u015aciegienny do Warszawy. 1 IV t.r. przyby\u0142 do Lublina, a nast\u0119pnie do pobliskiego Janowa, gdzie zamieszka\u0142 z \u017con\u0105 u te\u015bciowej. Dnia 1 VII podj\u0105\u0142 prac\u0119 jako praktykant miernictwa w Ordynacji Zamojskiej (z pensj\u0105 770 z\u0142p.) i otrzyma\u0142 mieszkanie s\u0142u\u017cbowe w Tarnawie. Przez ca\u0142y czas znajdowa\u0142 si\u0119 pod tajnym dozorem policyjnym. W lipcu t.r. zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego M. Gorczakowa o przeprowadzenie \u015bledztwa w sprawie ponownego zes\u0142ania na Syberi\u0119 brata Dominika. O wyniku dochodzenia najprawdopodobniej go nie poinformowano. Dnia 1 I 1859 zosta\u0142 geometr\u0105 i otrzyma\u0142 wy\u017csze pobory (1450 z\u0142p.). Sprowadzi\u0142 w\u00f3wczas z Janowa do Tarnawy rodzin\u0119. Sk\u0142\u00f3cony z administracj\u0105 Ordynacji Zamojskiej (m.in. w sprawie podwy\u017cki pobor\u00f3w), zwolni\u0142 si\u0119 1 VII 1867, pozostaj\u0105c jednak w s\u0142u\u017cbowym mieszkaniu w Tarnawie. W roku 1871, po powrocie z zes\u0142ania, go\u015bci\u0142 u niego przez pewien czas ks. Piotr \u015aciegienny. Prawdopodobnie w r. 1874 wyjecha\u0142 Karol \u015aciegienny z rodzin\u0105 do Matczyna, le\u017c\u0105cego nieopodal Chodla i przez kilka lat pracowa\u0142 tam jako geometra. Zmar\u0142 10 VIII 1896 w Babinie; zosta\u0142 pochowany na cmentarzu w Matczynie. \u015aciegienny od r. 1842 by\u0142 \u017conaty z Tekl\u0105, c\u00f3rk\u0105 Walentego Jaworskiego, geometry w Ordynacji Zamojskiej. Mia\u0142 z ni\u0105 m.in. c\u00f3rki bli\u017aniaczki, Ew\u0119 i Mariann\u0119 (ur. I zm. 25 XII 1843), c\u00f3rk\u0119 Jadwig\u0119 (zm. 1939) oraz syn\u00f3w Piotra Hipolita (1860- 1875) i J\u00f3zefa, bez\u017cennego.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:
Za: Polski S\u0142ownik Biograficzny, T. L\/3, Zeszyt 206, PAN, Warszawa-Krak\u00f3w 2015, s. 466-467. [Marcin Wolniewcz] <\/p>\n\n\n\n

Na podstawie:<\/p>\n\n\n\n

  1. Tyrowicz M.,\nKatalog wystawy historycznej \u201eks. Piotr \u015aciegienny na tle epoki\u201d, Krak\u00f3w 1949.<\/li>
  2. Djakow W.A.,\nPiotr \u015aciegienny i jego spu\u015bcizna, Warszawa 1972.<\/li>
  3. Djakow W.A.,\nRevolucionnaja dejatel\u2019nost v mirovozrenije Petra Sciegiennogo, Moskva 1972.<\/li>
  4. Ksi\u0105dz Piotr\n\u015aciegienny. Epoka. Pok\u0142osie. Dzie\u0142o, Red. W. Caban, Kielce 1996, s. 129-136.<\/li>
  5. Nowi\u0144ski F.,\nPolacy na Syberii Wschodniej. Zes\u0142a\u0144cy polscy w okresie mi\u0119dzypowstaniowym,\nGda\u0144sk 1995.<\/li>
  6. Paw\u0142owska A.,\nKarol \u015aciegienny \u2013 geometra w Ordynacji Zamojskiej, \u201eRocznik Zamojski\u201d 1985\/6\ns. 197-201.<\/li>
  7. Rajca C.\nMateria\u0142y do biografii rodziny \u015aciegiennych, \u201eRocznik Dziej\u00f3w Ruchu Ludowego\u201d\nR. 5, 1963, s. 335-345.<\/li>
  8. \u015aliwowska W.,\nPierwsze organizacje pomocy dla wi\u0119\u017ani\u00f3w i zes\u0142a\u0144c\u00f3w syberyjskich w zaborze\nrosyjskim, \u201ePrzegl\u0105d Historyczny\u201d 1987 z. 3.<\/li>
  9. Wycech C. ,\nKazimierz Maj (1898 \u2013 1972), \u201eRocznik Dziej\u00f3w Ruchu Ludowego\u201d R. 14, 1972, s.\n344.<\/li>
  10. Giller A., Lista\nwygna\u0144c\u00f3w do roku 1860 \u2026, [w:] Album Muzeum Narodowego w Rapperswill, P. 1872,\ns. 428.<\/li>
  11. Giller A., Opisanie\nZabajkalskiej krainy, Lipsk 1867 II 173.<\/li>
  12. Rewolucyjna\nkonspiracja w Kr\u00f3lestwie Polskim, AGAD, Komisja Rz\u0105dowa Spraw Wewn\u0119trznych i\nDuchownych, vol. 7562 k. 298-300.<\/li>
  13. AP w Lublinie,\nArchiwum Ordynacji Zamojskiej, rkp. 4392 k. 15, 17, 21 (Opis biegu \u017cycia z 25\nVI 1858), k. 23 \u2013 24.<\/li>
  14. Rz\u0105d Gubernialny\nLubelski, akta tajne, vol. 139 k. 793, 797.<\/li>
  15. Biblioteka\nOssolineum, rkp. 14465\/II k. 522, 526-528, 530 \u2013 532, 538, 540, 542, 544.<\/li>
  16. Gosudarstvennyj\narchiv \u0106itinskoj Oblasti w Czycie, F. 31 op. 1 vol. 63, k.4, vol. 64 k. 13-14,\n191-197,203, 214-221, 246, vol. 233 k. 67-68, vol. 2397 k. 897 -899.<\/li>
  17. Rossijskij\ngosudarstvennyj istori\u0107eskij archiv w Pet., F. 1286 op. 12 vol. 1045 k. 29, 32.<\/li>
  18. Rossijskij\ngosudarstvennyj voenno-istori\u0107eskij archiv w Moskwie, F. 1 op. 3\/29 vol. 84 cz.\n1 k. 559-579.<\/li>
  19. Informacje\nCezarego Doma\u0144skiego na podstawie kwerendy w AP w Lublinie (USC Matczyn, ksi\u0119gi\nzgon\u00f3w nr 25\/1896, USC Turobin, nr 103\/1875 < dot. syna, Piotra\nHipolita>, nr 181, 182\/1843 <dot. c\u00f3rek, Ewy i Marianny>).<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Karol \u015aciegienny(1821 \u2013 1896)     \u201eUrodzi\u0142 si\u0119 w Bilczy (pow. kielecki), by\u0142 synem Wojciecha (1770-1827), zamo\u017cnego gospodarza, so\u0142tysa i gajowego w Bilczy, oraz jego drugiej \u017cony Franciszki z domu Gola (zm.… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-945","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/945","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=945"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19871,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/945\/revisions\/19871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}