{"id":99,"date":"2020-01-24T23:03:03","date_gmt":"2020-01-24T22:03:03","guid":{"rendered":"http:\/\/sigillarium.pl\/?page_id=99"},"modified":"2020-12-04T20:51:04","modified_gmt":"2020-12-04T19:51:04","slug":"fryderyk-w-below","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wytworcy-pieczeci\/fryderyk-w-below\/","title":{"rendered":"Fryderyk Wilhelm Below (1822 – 1895)"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

    Urodzi\u0142 si\u0119 15 marca 1822 w Rawiczu w Wielkopolsce. Jego ojcem by\u0142 Jan Fryderyk, protestant, muszkieter 3-ciej kompanii 1-wszego batalionu 18-go pu\u0142ku pruskiej piechoty liniowej. Matk\u0105 Joanna Katarzyna Hule, kt\u00f3ra pochodzi\u0142a z Francji i by\u0142a wyznania rzymskokatolickiego. Fryderyk Wilhelm mia\u0142 jeszcze troje rodze\u0144stwa, dw\u00f3ch braci – Jana Fryderyka i Gustawa Adolfa Edwarda oraz siostr\u0119 Henryk\u0119 Wilhelmin\u0119. Prawdopodobnie w 1837 r. rodzina Below przenios\u0142a si\u0119 do Poznania, gdzie Fryderyk Wilhelm zacz\u0105\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 do Prowincjonalnej Szko\u0142y Przemys\u0142owej, terminuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie u jednego z miejscowych grawer\u00f3w. Nauk\u0119 w Szkole Przemys\u0142owej zako\u0144czy\u0142 w pa\u017adzierniku 1840 r. W kolejnym roku profesor Czwalina wystawi\u0142 mu bardzo dobr\u0105 opini\u0119, w kt\u00f3rej podkre\u015bli\u0142 jego \u201ebieg\u0142o\u015b\u0107 w rysunkach i modelowaniu\u201d. Od 1842 r. kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w Berlinie. Prawdopodobnie w 1843 lub 1844 r. powr\u00f3ci\u0142 do Poznania, gdzie obj\u0105\u0142 zak\u0142ad grawerski po zmar\u0142ym swoim mistrzu przy ul. Wroc\u0142awskiej 33. W 1846 r. uzyska\u0142 patent nadwornego rytownika ksi\u0119cia Bernarda von Sachsen-Meiningen, co oznacza\u0142o, \u017ce musia\u0142 by\u0107 ju\u017c w tym okresie uznawany za bardzo dobrego, cenionego rzemie\u015blnika.<\/p>\n\n\n\n

    W 1852 r. Konsystorz gnie\u017anie\u0144ski i pozna\u0144ski na podstawie dekretu arcybiskupa Leona Przy\u0142uskiego, dotycz\u0105cego reformy piecz\u0119tarstwa ko\u015bcielnego, powierzaj\u0105 Fryderykowi Wilhelmowi wykonywanie du\u017cej cz\u0119\u015bci t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych dla parafii i w\u0142adz ko\u015bcielnych. R\u00f3wnolegle zam\u00f3wienia piecz\u0119ci ko\u015bcielnych trafiaj\u0105 tak\u017ce do drugiego piecz\u0119tarza pozna\u0144skiego \u2013 Franciszka Dmochowskiego. Ksi\u0105dz Edmund Majkowski odnotowa\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eFryderyk Wilhelm Below\u201d spostrze\u017cenia dotycz\u0105ce przes\u0142anek tej\u017ce reformy w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b (pisownia oryginalna):<\/p>\n\n\n\n

    \u201eW pocz\u0105tkach rz\u0105d\u00f3w arcybiskupa Przy\u0142uskiego u\u017cywa\u0142y parafje archidiecezyj wielkopolskich piecz\u0119ci najbardziej rozmaitego wieku, wygl\u0105du i kszta\u0142tu. By\u0142y pomi\u0119dzy niemi okazy, pochodz\u0105ce z odleg\u0142ych stuleci, o napisach b\u0142\u0119dnych, nieczytelnych, lub nawet zupe\u0142nie niezrozumia\u0142ych. Inne zn\u00f3w piecz\u0119cie grzeszy\u0142y tak nieudolnym rysunkiem wyobra\u017ce\u0144, \u017ce dawa\u0142y pow\u00f3d do szyderstwa i ur\u0105ga\u0144, szczeg\u00f3lnie innowiercom i osobom niech\u0119tnym Ko\u015bcio\u0142owi. Format wreszcie nie by\u0142 jednolity. Niekt\u00f3re mierzy\u0142y a\u017c do 60 mm \u015brednicy; by\u0142y i takie, kt\u00f3rych \u015brednica wynosi\u0142a zaledwie 20 i kilka mm. Nie wszystkie parafie posiada\u0142y piecz\u0119cie podw\u00f3jne, tj. do farbki i do laku. Pos\u0142ugiwano si\u0119 cz\u0119sto jednym i tym samym t\u0142okiem, odbijaj\u0105c\ngo zar\u00f3wno tuszem, jak na laku. S\u0142owem, panowa\u0142 pod tym wzgl\u0119dem wielki nie\u0142ad, kt\u00f3remu trzeba by\u0142o rych\u0142o i stanowczo zaradzi\u0107”.<\/em><\/p>\n\n\n\n

     Z czasem Fryderyk Wilhelm Below sta\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznym wytw\u00f3rc\u0105 piecz\u0119ci ko\u015bcielnych, kt\u00f3re wykonywa\u0142 zar\u00f3wno dla najwy\u017cszych w\u0142adz duchownych, urz\u0119d\u00f3w parafialnych, jak i samych ksi\u0119\u017cy. W\u0142adze pruskie oraz niemieckie urz\u0119dy \u015bwieckie \u2013 mimo posiadanego przez Fryderyka Wilhelma tytu\u0142u nadwornego rytownika – rzadko korzysta\u0142y z jego us\u0142ug. Prawdopodobnie dosy\u0107 wcze\u015bnie, jeszcze w latach szkolnych, zainteresowa\u0142 si\u0119 polskim ruchem wolno\u015bciowym w Wielkopolsce, co zaskutkowa\u0142o jego przy\u0142\u0105czeniem si\u0119 do polskiego obozu niepodleg\u0142o\u015bciowego. Nie s\u0105 znane fakty, aby uczestniczy\u0142 w powstaniu wielkopolskim w 1848 r. Wa\u017cnym momentem w jego \u017cyciu by\u0142 o\u017cenek w 1855 r. z Polk\u0105 – m\u0142odsz\u0105 o jedena\u015bcie lat Karolin\u0105 B\u0142eszczy\u0144sk\u0105. \u015alub zosta\u0142 zawarty w obrz\u0105dku katolickim w ko\u015bciele farnym pw. \u015bw. Marii Magdaleny w Poznaniu. Ma\u0142\u017conkowie Below mieli o\u015bmioro dzieci, z kt\u00f3rych sze\u015bcioro zmar\u0142o w wieku dzieci\u0119cym. Tylko syn Stefan i c\u00f3rka Jadwiga prze\u017cyli rodzic\u00f3w. Karolina B\u0142eszczy\u0144ska-Below zmar\u0142a 22 stycznia 1907 r. w Poznaniu. Bratem ciotecznym Karoliny B\u0142eszczy\u0144skiej-Below by\u0142 znakomity architekt i budowniczy Juliusz Hochberger (ur. 16 maja 1840 r. w Poznaniu, zmar\u0142y 5 kwietnia 1905 r. we Lwowie), tw\u00f3rca gmachu Sejmu Galicyjskiego we\nLwowie.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Fryderyk Wilhelm Below <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Joanna Katarzyna Below (Hule) <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Stefan Jakub Below <\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Wa\u017cnym okresem w \u017cyciu Fryderyka Wilhelma Belowa by\u0142 okres powstania styczniowego. Jeszcze przed jego wybuchem udziela\u0142 si\u0119 w pracach konspiracyjnych, natomiast ju\u017c w trakcie powstania nie tylko wykonywa\u0142 t\u0142oki piecz\u0119tne dla Komitetu Narodowego, ale wpiera\u0142 go te\u017c materialnie. Nie by\u0142 on jednak prawdopodobnie jedynym piecz\u0119tarzem wykonuj\u0105cym piecz\u0119cie dla powstania. Pod koniec 1863 i na pocz\u0105tku kolejnego roku Below by\u0142 jednym z intendent\u00f3w zaopatruj\u0105cych powsta\u0144c\u00f3w w odzie\u017c i \u015brodki podr\u00f3\u017cne. W jego domu, pod kierownictwem \u017cony, zbiera\u0142y si\u0119 kobiety szyj\u0105ce dla ochotnik\u00f3w bielizn\u0119 i ekwipunek. Dzia\u0142ania te by\u0142y \u015bledzone przez konfident\u00f3w policyjnych podszywaj\u0105cych si\u0119 pod powsta\u0144c\u00f3w. W dniu 24 marca 1864 r. prezydent policji w Poznaniu wyda\u0142 rozkaz przeprowadzenia rewizji w domu rodziny Below, kt\u00f3ra nie przynios\u0142a rezultatu. W kolejnym tygodniu policja pojawi\u0142a si\u0119 ponownie, tak\u017ce nie znajduj\u0105c \u017cadnych dowod\u00f3w. W dniu 22 lipca 1864 r. s\u0119dzia berli\u0144ski, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 \u015bledztwo w procesie Wielkopolan pos\u0105dzanych o udzia\u0142 w powstaniu, wyda\u0142 policji rozkaz aresztowania Belowa i Stanis\u0142awa Paprockiego, inspektora gospodarczego z Babina. Aresztowanych osadzono w forcie Winiarskim. W ko\u0144cu wrze\u015bnia Below zosta\u0142 przeniesiony do wi\u0119zienia Hausvogtei w Berlinie, gdzie przebywa\u0142 do listopada. W tym samym miesi\u0105cu otrzyma\u0142 zwolnienie warunkowe, kt\u00f3ry uda\u0142o mu si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107 do marca 1865 r. z powodu choroby matki. Nast\u0119pnie wr\u00f3ci\u0142 do wi\u0119zienia. Skutkiem d\u0142ugotrwa\u0142ego dochodzenia by\u0142 wyrok s\u0105dowy wydany 26 kwietnia 1865 r., w kt\u00f3rym Below zosta\u0142 uniewinniony. Powr\u00f3ci\u0142 do Poznania, dzia\u0142a\u0142 aktywnie mi\u0119dzy innymi w zarz\u0105dzie pozna\u0144skiego Towarzystwa Przemys\u0142owego.<\/p>\n\n\n\n

    Pod koniec \u017cycia przeni\u00f3s\u0142 zw\u00f3j zak\u0142ad rzemie\u015blniczy na ul. \u015awi\u0119tomarci\u0144sk\u0105 1.5. Na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 przesta\u0142 pracowa\u0107 w zawodzie, a zak\u0142ad prowadzi\u0142a c\u00f3rka Jadwiga, tak\u017ce zdolna rytowniczka. Fryderyk Wilhelm Below zmar\u0142 nagle 19 lipca 1895 r. o godzinie 8 wieczorem w trakcie czytania gazety. Pochowany zosta\u0142 na starym cmentarzu parafii \u015bw. Marcina w Poznaniu. Pracowni\u0119 grawersk\u0105 po jego \u015bmierci przej\u0105\u0142 syn Stefan Jakub Below, artysta-malarz, rze\u017abiarz i rytownik, by\u0142y ucze\u0144 Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Berlinie. Wykonywa\u0142 on tak\u017ce liczna prace piecz\u0119tarskie dla w\u0142adz ko\u015bcielnych, urz\u0119d\u00f3w parafialnych i os\u00f3b prywatnych.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Matryca t\u0142oka piecz\u0119tnego wykonanego przez Fryderyka W. Belowa dla Arcybiskupa Leona Przy\u0142uskiego <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Matryca t\u0142oka piecz\u0119tnego wykonanego przez Fryderyka W. Belowa dla Franciszka Stefanowicza biskupa sufragana pozna\u0144skiego <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Odcisk piecz\u0119ci ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Sokolnikach, wykonanej przez Fryderyka W. Belowa<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Odcisk piecz\u0119ci Konsystorza Generalnego Arcybiskupiego w Gnie\u017anie, wykonanej przez Fryderyka W. Belowa <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Opracowanie: Mariusz Kopniak<\/p>\n\n\n\n

\u017br\u00f3d\u0142o:<\/p>\n\n\n\n

  1. L. Formanowicz, Przyczynek do dzia\u0142alno\u015bci rytowniczej Fryderyka Wilhelma Belowa<\/em>, Kronika Miasta Poznania, Rocznik XIV\/1936.<\/li>
  2. E. Majkowski, Fryderyk Wilhelm Below, piecz\u0119tarz i medalier pozna\u0144ski, patriota polski.<\/em> Biblioteka „Kroniki Miasta Poznania” nr 6, Drukarnia Chojnackiego, Pozna\u0144 1936. <\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Urodzi\u0142 si\u0119 15 marca 1822 w Rawiczu w Wielkopolsce. Jego ojcem by\u0142 Jan Fryderyk, protestant, muszkieter 3-ciej kompanii 1-wszego batalionu 18-go pu\u0142ku pruskiej piechoty liniowej. Matk\u0105 Joanna Katarzyna Hule, kt\u00f3ra… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":96,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-99","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/99","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99"}],"version-history":[{"count":59,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/99\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10074,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/99\/revisions\/10074"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/96"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}