{"id":23040,"date":"2022-11-28T13:02:57","date_gmt":"2022-11-28T12:02:57","guid":{"rendered":"https:\/\/sigillarium.pl\/?p=23040"},"modified":"2022-11-28T22:51:51","modified_gmt":"2022-11-28T21:51:51","slug":"jeszcze-o-pieczeciach-i-herbie-izbicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/2022\/11\/28\/jeszcze-o-pieczeciach-i-herbie-izbicy\/","title":{"rendered":"Komentarze heraldyczno-sfragistyczne"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

Krzysztof Dorcz<\/big><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n

JESZCZE O PIECZ\u0118CIACH I HERBIE IZBICY<\/span><\/strong><\/h4>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

    Spo\u015br\u00f3d kilku wsi o nazwie Izbica prawa miejskie dawniej uzyska\u0142y trzy o\u015brodki: w 1394 r. Izbica Kujawska, w 1540 r. Izbica (jako Nowy Tarn\u00f3w) w wojew\u00f3dztwie lubelskim i w 1754 r. Nowa Izbica (przy Izbicy Kujawskiej). Druga z lokacji nie uda\u0142a si\u0119 i ponownie miejscowo\u015b\u0107 ta zosta\u0142a miastem dopiero w 1750 r., a w\u0142a\u015bciwie nie tyle miastem, co \u201emiasteczkiem \u2013 curiosum\u201d, zamieszka\u0142ym wy\u0142\u0105cznie przez \u017byd\u00f3w i nie maj\u0105cym \u201enawet szcz\u0105tkowego urz\u0119du miejskiego\u201d [1].<\/p>\n\n\n\n

    S\u0142abo rozpoznane dzieje tych miejscowo\u015bci powodowa\u0142y trudno\u015bci w interpretacji ich piecz\u0119ci, pocz\u0105wszy od okresu zabor\u00f3w, przez okres mi\u0119dzywojenny i PRL, po lata III Rzeczypospolitej. Pierwsze opisy piecz\u0119ci przynios\u0142a poni\u017csza publikacja Wiktora Wittyga z roku 1905:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W. Wittyg, Piecz\u0119cie miast dawnej Polski<\/em>, Krak\u00f3w 1905, s. 92.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Ustalenia W. Wittyga powt\u00f3rzy\u0142 w 1939 r. Antoni Chomicki [2], ale po 20 latach stanowisko obu badaczy zakwestionowa\u0142 w poni\u017cszej formie Marian Gumowski:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

M. Gumowski, Piecz\u0119cie i herby miejscowo\u015bci wojew\u00f3dztwa lubelskiego<\/em>, Lublin 1959, s. 39.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Co ciekawe, odr\u0119czne notatki M. Gumowskiego dowodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c jego \u201ezamieszania\u201d z tymi miejscowo\u015bciami, np. piecz\u0119cie z bram\u0105 (1775 r.) i Nowej Izbicy (1777 r.) przypisa\u0142 do Izbicy w wojew\u00f3dztwie lubelskim. W\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niemu barwny wizerunek herbu z krzy\u017cem kawalerskim zosta\u0142 w 1965 r. usankcjonowany drukiem w jubileuszowym wydawnictwie \u201eMiasta polskie w tysi\u0105cleciu\u201d (t. 1, tabl. LII). Cho\u0107 Izbica mia\u0142a w\u00f3wczas status wsi, to jej god\u0142o (podobne do god\u0142a Rzeszowa) mog\u0142o sugerowa\u0107 jakie\u015b zas\u0142ugi w przesz\u0142o\u015bci i tym samym j\u0105 nobilitowa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

    Jednoznacznie kwesti\u0119 t\u0119 rozstrzygn\u0105\u0142 Jan G\u00f3rak, pisz\u0105c w 1990 r.: \u201eNie jest znany herb Izbicy. Podany przez M. Gumowskiego i powtarzany p\u00f3\u017aniej przez innych autor\u00f3w herb miasta z god\u0142em krzy\u017ca, z piecz\u0119ci z 1553 roku, jest po prostu pomy\u0142k\u0105, w tym bowiem czasie Izbica by\u0142a ma\u0142\u0105 wiosk\u0105 licz\u0105c\u0105 zaledwie 13 kmieci. Nie do pomy\u015blenia by\u0142 te\u017c herb z krzy\u017cem dla miasteczka lokowanego w 1750 roku wy\u0142\u0105cznie dla \u017byd\u00f3w\u201d [3].<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dokument miasta Izbica Kujawska z 1534 r., w: Archiwum G\u0142\u00f3wne Akt Dawnych w Warszawie,
Sfragistyczny zbi\u00f3r piecz\u0119ci miejskich, sygn. 163.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Kilka lat p\u00f3\u017aniej autor niniejszego tekstu powi\u0105za\u0142 piecz\u0119\u0107 z krzy\u017cem z Izbic\u0105 Kujawsk\u0105. Sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe po odnalezieniu dokumentu miejskiego z 1534 r., a wi\u0119c wyprzedzaj\u0105cego lokacj\u0119 Izbicy lubelskiej o sze\u015b\u0107 lat. Przyj\u0105\u0142 ponadto, i\u017c w tym samym stuleciu miasto, b\u0119d\u0105ce we w\u0142adaniu Kretkowskich herbu Do\u0142\u0119ga, mog\u0142o sprawi\u0107 sobie nast\u0119pn\u0105 piecz\u0119\u0107, z bram\u0105 [4]. Tak samo przynale\u017cno\u015b\u0107 tej piecz\u0119ci potraktowa\u0142 w 2000 r. Marek Adamczewski, ale uzna\u0142 j\u0105 za pierwsz\u0105 znan\u0105 piecz\u0119\u0107 Izbicy Kujawskiej [5].<\/p>\n\n\n\n

    W 2002 r. prawie stuletnie kontrowersje dotycz\u0105ce piecz\u0119ci obu Izbic rozs\u0105dzi\u0142a Komisja Heraldyczna przy MSWiA, opiniuj\u0105c projekt piecz\u0119ci urz\u0119dowej Izbicy Kujawskiej autorstwa ni\u017cej podpisanego: \u201ePiecz\u0119\u0107 z krzy\u017cem \u0142aci\u0144skim, jak s\u0142usznie zak\u0142ada\u0142 K. Dorcz, rzeczywi\u015bcie nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 z Izbic\u0105 Kujawsk\u0105 a nie z Izbic\u0105 w pow. krasnostawskim. Jednoznacznie przemawia za tym dokument z ow\u0105 piecz\u0119ci\u0105 z 1553 r., w kt\u00f3rym rajcy Izbicy (\u201eConsules oppidi Iszbica\u201d) sk\u0142adaj\u0105 szos na r\u0119ce Jerzego Tolibowskiego (\u201eGeorgius Thulibowski\u201d) stolnika i poborcy brzeskiego (w Brze\u015bciu Kujawskim), a nie krasnostawskiego (Archiwum G\u0142\u00f3wne Akt Dawnych, ASK IV, ks. 4, nr 432)\u201d [6].<\/p>\n\n\n\n

    W 2013 r. podobnie wypowiedzia\u0142 si\u0119 Henryk Seroka i niejako podsumowuj\u0105c dotychczasowe interpretacje piecz\u0119ci stwierdzi\u0142, \u017ce \u201erzekomy historyczny herb gminy Izbica wyrasta z fa\u0142szywych przes\u0142anek historycznych i wymaga\u0107 b\u0119dzie ponownego opracowania\u201d [7].<\/p>\n\n\n\n

    Zupe\u0142nie na marginesie mo\u017cna doda\u0107, \u017ce historyczny zwi\u0105zek Izbicy z krzy\u017cem kawalerskim dostrze\u017cono jedynie na przedwojennej piecz\u0119ci z wyobra\u017ceniem odznaki Polskiej Organizacji Wojskowej oraz napisem w \u0142ukach g\u00f3rnym i dolnym: KO\u0141O LOKALNE ZWI\u0104ZKU PEOWIAK\u00d3W * w IZBICY n\/ WIEPRZEM *; \u015br. 38 mm.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Piecz\u0119\u0107 Ko\u0142a lokalnego Zwi\u0105zku Peowiak\u00f3w w Izbicy n\/Wieprzem, kolekcja prywatna
(\u017ar\u00f3d\u0142o: www.sigillarium.pl<\/a>)<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

[1] W\u0142adys\u0142aw \u0106wik, Miasta kr\u00f3lewskie Lubelszczyzny w drugiej po\u0142owie XVIII wieku<\/em>, Lublin 1968, s. 8.
[2] Antoni Chomicki, Herby miast i ziem polskich<\/em>, Warszawa 1939, s. 42. 
[3] Jan G\u00f3rak, Miasta i miasteczka Zamojszczyzny<\/em>, Zamo\u015b\u0107 1990, s. 53. 
[4] Krzysztof Dorcz, Izbica Kujawska \u2013 herb miasta<\/em>, Izbica Kujawska 1994, s. 10 n. 
[5] Marek Adamczewski, Heraldyka miast wielkopolskich do ko\u0144ca XVIII wieku<\/em>, Warszawa 2000, s. 165. 
[6] Pismo Ministra SWiA z 11 IV 2002 r., AP\/300\u2013171\/01\/2002\/AMi KH-529\/EK<\/em>; Krzysztof Dorcz, Uwagi o herbach i dawnych piecz\u0119ciach miejskich Izbicy Kujawskiej<\/em>, w: \u201eZiemia Kujawska\u201d, t. 16, 2003, s. 193-195. 
[7] Henryk Seroka, Herb miasta Krasnystaw i kwestia herbu gminy Izbica<\/em>, w: \u201eNestor\u201d, nr 1 (23) 2013, s. 12. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof Dorcz JESZCZE O PIECZ\u0118CIACH I HERBIE IZBICY     Spo\u015br\u00f3d kilku wsi o nazwie Izbica prawa miejskie dawniej uzyska\u0142y trzy o\u015brodki: w 1394 r. Izbica Kujawska, w 1540 r. Izbica (jako… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23147,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[21,48],"class_list":["post-23040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-i-publikacje","tag-heraldyka","tag-pieczecie-miejskie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23040"}],"version-history":[{"count":69,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23040\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23146,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23040\/revisions\/23146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}