{"id":25538,"date":"2023-09-08T13:27:00","date_gmt":"2023-09-08T11:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sigillarium.pl\/?p=25538"},"modified":"2024-12-19T23:44:41","modified_gmt":"2024-12-19T22:44:41","slug":"tloki-sadowych-pieczeci-wiejskich-wolnego-panstwa-zmigrodzkiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/2023\/09\/08\/tloki-sadowych-pieczeci-wiejskich-wolnego-panstwa-zmigrodzkiego\/","title":{"rendered":"Zbiory Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

Artur Hryniewicz<\/strong>
Kustosz w Dziale Numizmatyczno-Sfragistycznym, Muzeum Narodowe we Wroc\u0142awiu<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kraina ryb, czapli i bocian\u00f3w.
T\u0142oki s\u0105dowych piecz\u0119ci wiejskich wolnego pa\u0144stwa \u017cmigrodzkiego
[relacja z wystawy czasowej]<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

<\/p>

    W dniach od 30 maja do 27 sierpnia 2023 roku w Muzeum Narodowym we Wroc\u0142awiu by\u0142a dost\u0119pna ciekawa wystawa sfragistyczna. Na g\u0142\u00f3wn\u0105 ekspozycje sk\u0142ada\u0142y si\u0119 s\u0105dowe t\u0142oki piecz\u0119tne (47 sztuk) pochodz\u0105ce z dawnego \u017cmigrodzkiego wolnego pa\u0144stwa stanowego, nale\u017c\u0105cego od 14 sierpnia 1641 roku do rodziny Hatzfeld\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il. 1. Herb rodziny Hatzfeld\u00f3w
(domena publiczna)<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il. 2. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci ksi\u0105\u017c\u0119cej komisji s\u0105dowej Hatzfeld\u00f3w w Prusicach z herbem
Franza Philippa Adriana von Hatzfelda
(1717-1779), po 1750, fot. MNWr<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Wed\u0142ug B. Kruscha, autora ksi\u0105\u017cki Geschichte des Staatsarchivs zu Bres\u0142au<\/em>, t\u0142oki te zosta\u0142y po roku 1821 przekazane do Wy\u017cszego S\u0105du Krajowego we Wroc\u0142awiu (Breslauer Oberlandesgericht), a stamt\u0105d 23 listopada 1824 roku do Kr\u00f3lewskiego \u015al\u0105skiego Archiwum Prowincjonalnego (K\u00f6nigliche Schlesische Provinzial Archiv zu Breslau). Po prawie siedemdziesi\u0119ciu latach (1893) zbi\u00f3r ten, powi\u0119kszony jeszcze o podobne egzemplarze z innych rejon\u00f3w Dolnego \u015al\u0105ska, przekazany zosta\u0142 do Muzeum Staro\u017cytno\u015bci \u015al\u0105skich (Museum Schlesischer Altert\u00fcmer).<\/p>\n\n\n\n

    T\u0142oki \u201e\u017cmigrodzkie\u201d pochodz\u0105 z 40 miejscowo\u015bci (z jednej s\u0105 trzy, a z pi\u0119ciu po dwie sztuki), co odpowiada 40 ksi\u0105\u017c\u0119cym s\u0105dom so\u0142eckim (od roku 1742 ksi\u0119stwo \u017cmigrodzkie) wymienionym przez O. Goedsche\u2019go w jego publikacji Geschichte und Statistik des Militsch-Trachenberger Kreises<\/em> z 1847 roku. Jest wi\u0119c to wyj\u0105tkowo reprezentatywny zbi\u00f3r jak na tego typu artefakty wiejskiej dzia\u0142alno\u015bci s\u0105downiczej. W wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 to t\u0142oki z 2 po\u0142owy XVIII wieku. Czterna\u015bcie z nich jest datowana \u2013 od 1761 do 1814 roku. Na dziesi\u0119ciu znajduje si\u0119 te\u017c god\u0142o rodu Hatzfeld\u00f3w \u2013 kotwa.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Il. 3. Mapa wolnego stanowego pa\u0144stwa \u017cmigrodzkiego (z zaznaczonymi miejscowo\u015bciami sk\u0105d pochodz\u0105 prezentowane na wystawie t\u0142oki), wyd. Peter Schenk, ok. 1720 r., wg pierwowzoru Johanna Christiana Bergera z 1676 r. Biblioteka Uniwersytecka we Wroc\u0142awiu, Oddzia\u0142 Zbior\u00f3w Kartograficznych, sygn. 2536-IV.B<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

    Silny zwi\u0105zek formalny przedstawie\u0144 napiecz\u0119tnych znajduj\u0105cych si\u0119 na tych typariuszach z walorami przyrodniczymi Doliny Baryczy, zdecydowanie wyodr\u0119bnia ten zesp\u00f3\u0142 zabytk\u00f3w sfragistycznych spo\u015br\u00f3d ogromnej liczby piecz\u0119ci wiejskich z przedstawieniami Temidy, patron\u00f3w lokalnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w czy najr\u00f3\u017cnorodniejszych narz\u0119dzi rolniczych. Widniej\u0105 bowiem na nich m.in. wizerunki ryb, czapli i bocian\u00f3w. Niekt\u00f3re z matryc zaprezentowanych t\u0142ok\u00f3w wykazuj\u0105 stan po\u0142owicznego lub nieomal\u017ce ca\u0142kowitego zu\u017cycia, co najlepiej \u015bwiadczy o skali ich urz\u0119dniczej przydatno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Na ilustracjach 4-8 zaprezentowano fotografie kilku egzemplarzy piecz\u0119ci nale\u017c\u0105cych do tego zbioru.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il. 4. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci s\u0105dowej wsi Borek, pow. trzebnicki,
gm. \u017bmigr\u00f3d, ok. 1700 r., fot. MNWr.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il. 5. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci s\u0105dowej wsi Dobros\u0142awice, pow. trzebnicki,
gm. \u017bmigr\u00f3d, 1774 r., fot. MNWr<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n


Il. 6. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci s\u0105dowej wsi Laskowa, pow. trzebnicki,
gm. \u017bmigr\u00f3d, 1780 r., fot. MNWr<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il. 7. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci s\u0105dowej wsi Osiek (Ma\u0142y Osiek), pow. trzebnicki,
gm. \u017bmigr\u00f3d, ok. 1700 r., fot. MNWr<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Il. 8. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci s\u0105dowej wsi Sanie, pow. trzebnicki, gm. \u017bmigr\u00f3d,
1781 r., fot. MNWr<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Uzupe\u0142nieniem tej ekspozycji (w gablotach bocznych) by\u0142y podobne t\u0142oki z innych rejon\u00f3w Dolnego \u015al\u0105ska oraz zbi\u00f3r ponad stu g\u00f3rno\u015bl\u0105skich odcisk\u00f3w piecz\u0119ci gminnych (g\u0142\u00f3wnie wyeksponowane by\u0142y te z powiatu g\u0142ubczyckiego) podarowane \u015al\u0105skiemu Muzeum Przemys\u0142u Artystycznego i Staro\u017cytno\u015bci na pocz. XX wieku przez opolskiego nauczyciela i wydawc\u0119 periodyku \u201eOberschlesische Heimat\u201d, dr. Oskara Wilperta. \u0141\u0105cznie ekspozycja liczy\u0142a 58 t\u0142ok\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artur HryniewiczKustosz w Dziale Numizmatyczno-Sfragistycznym, Muzeum Narodowe we Wroc\u0142awiu Kraina ryb, czapli i bocian\u00f3w.T\u0142oki s\u0105dowych piecz\u0119ci wiejskich wolnego pa\u0144stwa \u017cmigrodzkiego [relacja z wystawy czasowej]     W dniach od 30 maja do… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25791,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,54,60],"tags":[58,63],"class_list":["post-25538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","category-wystawy","category-zbiory-muzealne","tag-pieczecie","tag-sigillography"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25538"}],"version-history":[{"count":63,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27588,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25538\/revisions\/27588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25791"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}