{"id":39056,"date":"2026-02-23T20:17:54","date_gmt":"2026-02-23T19:17:54","guid":{"rendered":"https:\/\/sigillarium.pl\/?p=39056"},"modified":"2026-04-01T21:26:35","modified_gmt":"2026-04-01T19:26:35","slug":"pieczecie-radziwillow-w-gabinecie-monet-i-medali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/2026\/02\/23\/pieczecie-radziwillow-w-gabinecie-monet-i-medali\/","title":{"rendered":"Piecz\u0119cie rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w w Gabinecie Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

    W dotychczasowych dzia\u0142aniach nasza aktywno\u015b\u0107 koncentrowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pozyskiwaniu informacji o t\u0142okach piecz\u0119tnych zgromadzonych w kolekcjach prywatnych. By\u0142o to uzasadnione, poniewa\u017c dost\u0119p do tych przedmiot\u00f3w dla szerszego grona os\u00f3b jest w spos\u00f3b naturalny bardzo ograniczony. Natomiast kolekcje muzealne czy archiwalne – jak wynika\u0142o z dotychczas prowadzonych przez nas kwerend – wydawa\u0142y si\u0119 w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu ju\u017c opracowane albo przygotowywane do udost\u0119pnienia (patrz Galeria zbiory muzealne<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

    Nasze podej\u015bcie do zbior\u00f3w muzealnych zmieni\u0142o si\u0119 jednak istotnie po rozpocz\u0119ciu wsp\u00f3\u0142pracy w Gabinecie Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie tylko prywatne kolekcje t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych wymagaj\u0105 szerszego „odkrycia” dla badaczy, kolekcjoner\u00f3w czy pasjonat\u00f3w dziedzictwa narodowego, ale tak\u017ce w cz\u0119\u015bci te muzealne.<\/p>\n\n\n\n

    W trakcie naszych wcze\u015bniejszych rozm\u00f3w przeprowadzonych z pracownikami MN w Warszawie dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce zbiory piecz\u0119ci (t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych i odcisk\u00f3w) s\u0105 du\u017ce, ale nie przypuszczali\u015bmy, \u017ce a\u017c tak ogromne i bogate (oko\u0142o 17 tys. obiekt\u00f3w). Oczywi\u015bcie nie ilo\u015b\u0107 jest wa\u017cna, ale jako\u015b\u0107 zgromadzonych obiekt\u00f3w. Zale\u017cno\u015b\u0107 t\u0105 udowodni\u0142 nam ju\u017c pierwszy dzie\u0144 naszej przygody w MN w Warszawie, kiedy dotarli\u015bmy do pude\u0142 z prawdziwymi skarbami. Zawarte w nich obiekty okaza\u0142y si\u0119 nie tylko wspania\u0142ymi dzie\u0142ami sztuki, wykonanymi przez wybitnych rytownik\u00f3w (grawer\u00f3w, z\u0142otnik\u00f3w), ale przedmiotami nios\u0105cymi te\u017c ze sob\u0105 olbrzymi baga\u017c emocji historycznych, zar\u00f3wno pozytywnych, jak i negatywnych. Piecz\u0119towali si\u0119 nimi zar\u00f3wno wielcy polscy patrioci jak i zdrajcy, s\u0142u\u017c\u0105cy obcym mocarstwom.<\/p>\n\n\n\n

    Histori\u0119 naszych odkry\u0107 rozpoczniemy od wybranych t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych nale\u017c\u0105cych do magnackiego rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. By\u0142 to jeden z najpot\u0119\u017cniejszych i najbardziej wp\u0142ywowych rod\u00f3w dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Przez stulecia gromadzili ogromne zbiory o charakterze archiwalnym, artystycznym i u\u017cytkowym. W ich sk\u0142ad wchodzi\u0142y m.in. r\u0119kopisy, dokumenty dyplomatyczne, starodruki, zbiory numizmatyczne, bro\u0144, a tak\u017ce inne dzie\u0142a sztuki, w tym t\u0142oki piecz\u0119tne, kt\u00f3re stanowi\u0142y istotny element kultury kancelaryjnej i reprezentacyjnej rodu.<\/p>\n\n\n\n

Oto kilka przyk\u0142adowych obiekt\u00f3w ze zbior\u00f3w zgormadzonych obecnie w MNW:<\/p>\n\n\n\n

[powi\u0119ksz zdj\u0119cie klikni\u0119ciem]<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 1. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Micha\u0142a Hieronima ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XVIII-XIX w., \u00d8 64 mm (for. M. Kopniak)
Nr. inw: NPO 166420 MNW
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 2 . Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Hieronima Floriana ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XVIII w., \u00d8 64 mm (fot. M. Kopniak)
Nr inw: NPO 166414 MNW
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 3. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Karola Stanis\u0142awa ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XVIII w., \u00d8 75 mm (for. M. Kopniak)
Nr. inw: NPO 166412 MNW
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 4 . Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Hieronima ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XVIII w., owal 63 x 56 mm
(fot. M. Kopniak)
Nr inw: NPO 166416 MNW<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 5. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Dominika ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XVIII w., \u00d8 56 mm (for. M. Kopniak)
Nr. inw: NPO 166415 MNW
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 6 . Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Krzysztofa ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XVII w., owal 47 x 40 mm
(fot. M. Kopniak)
Nr inw: NPO 166417 MNW
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Radziwi\u0142\u0142owie posiadali liczne rezydencje, zamki i pa\u0142ace, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y funkcje zar\u00f3wno reprezentacyjne, jak i administracyjne. Do najwa\u017cniejszych nale\u017ca\u0142 Nie\u015bwie\u017c \u2013 g\u0142\u00f3wna rezydencja linii nie\u015bwieskiej, centrum \u017cycia politycznego i kulturalnego rodu, ale tak\u017ce O\u0142yka, Bir\u017ce, Bia\u0142a Podlaska oraz Warszawa.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 7. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
Zarz\u0105du D\u00f3br Ordynacji Kleckiej
i Dawidgrodeckiej,
XIX-XX w. \u00d8 25 mm
(fot. M. Kopniak)
Nr inw: spis. 3525\/12393
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 8 . Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci Zarz\u0105dcy okr\u0119gu nie\u015bwieskiego Antoniego ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a,
XIX w., \u00d8 35 mm (fot. M. Kopniak)
Nr inw: spis. 3525\/12394<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 9. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du D\u00f3br
Ordynacji Kleckiej, XIX w.,
owal 23 x 33 mm
(fot. M. Kopniak)
Nr inw: spis. 3525\/12395
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 10 . Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci Zarz\u0105du Le\u015bnego D\u00f3br Cimkowickich, XIX w., o\u015bmioboczna 31x 42 mm
(fot. M. Kopniak)
Nr inw: spis. 3525\/12389
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 11. Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci
G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du D\u00f3br
Leona (Lwa) ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a, XIX w., \u00d8 35 mm (fot. M. Kopniak)
Nr inw: spis.\u00a03525\/12387
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Il. 12 . Matryca t\u0142oka piecz\u0119ci Zarz\u0105du D\u00f3br Hresko-Tymkowickich Antoniego ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a, XIX w., \u00d8 35 mm
(fot. M. Kopniak)
Nr. inw: spis.\u00a03525\/12386
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Losy zbior\u00f3w rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w by\u0142y burzliwe. Ju\u017c w XIX wieku, w wyniku zabor\u00f3w, konfiskat i trudnej sytuacji finansowej, cz\u0119\u015b\u0107 kolekcji uleg\u0142a rozproszeniu. Szczeg\u00f3lnie dramatyczne konsekwencje przynios\u0142a II wojna \u015bwiatowa \u2013 wiele rezydencji zosta\u0142o zniszczonych lub spl\u0105drowanych, a zbiory w cz\u0119\u015bci uleg\u0142y grabie\u017cy. Po 1945 roku znaczna cz\u0119\u015b\u0107 zachowanych obiekt\u00f3w zosta\u0142a przej\u0119ta przez pa\u0144stwo i trafi\u0142a do muze\u00f3w, archiw\u00f3w oraz bibliotek, zar\u00f3wno w Polsce jak i poza jej granicami. Inne przedmioty znalaz\u0142y si\u0119 w kolekcjach prywatnych lub zosta\u0142y bezpowrotnie utracone. Dzisiejsze muzealne zespo\u0142y obiekt\u00f3w pochodz\u0105cych z dawnych zbior\u00f3w Radziwi\u0142\u0142\u00f3w s\u0105 cz\u0119sto fragmentaryczne, lecz niew\u0105tpliwie zachowuj\u0105 wysok\u0105 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 i dokumentacyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Wyniki kolejnych kwerend sfragistycznych \u2013 a tym samym prezentacj\u0119 najciekawszych t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych wraz z ich histori\u0105 – b\u0119dziemy starali si\u0119 publikowa\u0107 w formie felieton\u00f3w na bie\u017c\u0105co. Dlatego ju\u017c teraz zach\u0119camy do cz\u0119stych odwiedzin strony Sigillarium.pl oraz podstrony na FB. W przysz\u0142o\u015bci po zapoznaniu si\u0119 z pe\u0142niejszym spektrum zbior\u00f3w Gabinetu Monet i Medali MN w Warszawie i odpowiednim pogrupowaniu t\u0142ok\u00f3w piecz\u0119tnych w stosowne zespo\u0142y, planujemy szersze publikacje w tym zakresie. Oczywi\u015bcie b\u0119d\u0105 one dost\u0119pne dla wszystkich naszych czytelnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Jednocze\u015bnie serdecznie dzi\u0119kujemy p. Andrzejowi Romanowskiemu \u2013 kustoszowi Gabinetu Monet i Medali MNW oraz p. Romanowi Krytsukowi za okazan\u0105 \u017cyczliwo\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy, a tak\u017ce pomoc zwi\u0105zan\u0105 z udost\u0119pnieniem eksponat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Opracowanie: Janusz Giersz, Mariusz Kopniak<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W dotychczasowych dzia\u0142aniach nasza aktywno\u015b\u0107 koncentrowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pozyskiwaniu informacji o t\u0142okach piecz\u0119tnych zgromadzonych w kolekcjach prywatnych. By\u0142o to uzasadnione, poniewa\u017c dost\u0119p do tych przedmiot\u00f3w dla szerszego grona os\u00f3b jest… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":39138,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,60],"tags":[21,86,58,64,63],"class_list":["post-39056","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","category-zbiory-muzealne","tag-heraldyka","tag-muzeum-narodowe-w-warszawie","tag-pieczecie","tag-sfragistyka","tag-sigillography"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39056","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39056"}],"version-history":[{"count":89,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39056\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40138,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39056\/revisions\/40138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigillarium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}