Pieczęcie urzędników samorządowych (zabór rosyjski)


Instytucje samorządowe na ziemiach polskich w XIX w. były kształtowane w ramach systemów administracyjno-politycznych państw zaborczych, pod panowaniem których się znalazły. Generalnie system samorządowy funkcjonował w oparciu o rozwiązania prawne tych państw, jednak często z licznymi ograniczeniami.

W Królestwie Polskim (zabór rosyjski) samorządność lokalna była najsłabiej rozwinięta i zaczęła być kształtowana stosunkowo późno. Wynikało to z faktu, że w samym Imperium Rosyjskim samorząd terytorialny zaczęto tworzyć dopiero w latach 1864 – 1870 (samorząd ziemski, powiatowy, gubernialny i na końcu miejski). Przy czym Królestwo Polskie zostało wyłączone z tego procesu i ograniczono się tutaj tylko do tworzenia samorządu gminnego. Na mocy ukazu z 19 lutego/2 marca 1864 r. powołano gminę wiejską zbiorową, w skład której mogły wchodzić wsie, (każda stanowiła gromadę ze swoim samorządem gromadzkim), obszary dworskie oraz osady. Organami wykonawczymi samorządu wiejskiego był wójt i sołtys, natomiast organami nadzorującymi (stanowiącymi i kontrolnymi) były zgromadzenia (zebrania) gminne i gromadzkie.

Samorząd miejski ze względu na wyłączenie Królestwa Polskiego z rosyjskiej reformy samorządowej, nie został wprowadzony na jego terenach, co było rzadkością w skali Europy. Pierwsze próby jego organizacji wraz z samorządem powiatowym zostały podjęte na terenie Królestwa w czasie I wojny światowej.

Źródło: B. Kołaczkowski, M. Ratajczak, Wpływ odzyskania niepodległości na kształt struktur i zakres samodzielności władz samorządu terytorialnego na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego, Studia prawa publicznego nr 3, 2013.


W tej części portalu zaprezentowano podgrupę osobistych tłoków pieczętnych, które należały do urzędników samorządowych – jako osób fizycznych – reprezentujących dany urząd, głównie wójta i sołtysa. Tłoki zaprezentowano w kolejności alfabetycznej względem nazwy miejscowości przywołanej w legendzie tłoka lub odtworzonej ze źródeł historycznych.


1 kolekcja prywatna
2 KLIMONTÓW
Wójt gminy
3a mosiądz
3b drewno
4 owalna 26 mm x 49 mm
5 wypukłoryty
6
7 uchwyt toczony o spłaszczonej gałce
7a 100 mm
7b 94 mm, w tym skuwka 8 mm
7c 6 mm
8
9a majuskuła
9b
w górnym półotoku: ВОЙТЬ ГМИНЫ
w polu:* ВЫДАНЪ ВИДЪ НА ЖИТЕЛЬСТВО *
w dolnym półotoku:КЛИМОНТОВЪ МѢХ. (oвского) У. (ѣезда)

10 W polu pieczęci napis. Na zewnątrz, wokół pola legendy, podwójne obrzeżenie ciągłe.
11
12

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 BŁENNA
Sołtys
3a mosiądz
3b drewno
4 owalna 37 mm x 21 mm
5 wypukłoryty
6
7 uchwyt toczony o spłaszczonej gałce, rekonstrukcja
7a 91 mm
7b 96 mm, w tym skuwka 9,5 mm
7c 5 mm
8
9a majuskuła
9b
w górnym półotoku:> СОТСКИЙ
w polu: ДЕРЕВ: (ни) БЛЕННА
w dolnym półotoku: ГМИ (ны): ЗАГРОДНИЦА

10 W polu pieczęci napis. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11
12 W 1870 r. gminę Zagrodnica przemianowano na gminę Izbica (Kujawska).

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 GŁUCHÓW
Wójt gminy
3a mosiądz
3b drewno
4 okrągła Ø 29 mm
5 wklęsłoryty
6 na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
7
7a 100 mm
7b 94 mm, w tym skuwka 6 mm
7c 6 mm
8
9a majuskuła
9b
w otoku: СКЕРНЕВИЦ. (кого) УҌЗ. (да) ВОЙТЪ ГМИН. (ы) ГЛУХОВЪ II

10 W polu pieczęci herb guberni warszawskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop zboża przecięty wpół rzeką. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie perełkowe
11
12 po 1869 r.

Legenda


error: Content is protected !!