Pieczęcie urzędników samorządowych (zabór rosyjski)


Instytucje samorządowe na ziemiach polskich w XIX w. były kształtowane w ramach systemów administracyjno-politycznych państw zaborczych, pod panowaniem których się znalazły. Generalnie system samorządowy funkcjonował w oparciu o rozwiązania prawne tych państw, jednak często z licznymi ograniczeniami.

W Królestwie Polskim (zabór rosyjski) samorządność lokalna była najsłabiej rozwinięta i zaczęła być kształtowana stosunkowo późno. Wynikało to z faktu, że w samym Imperium Rosyjskim samorząd terytorialny zaczęto tworzyć dopiero w latach 1864 – 1870 (samorząd ziemski, powiatowy, gubernialny i na końcu miejski). Przy czym Królestwo Polskie zostało wyłączone z tego procesu i ograniczono się tutaj tylko do tworzenia samorządu gminnego. Na mocy ukazu z 19 lutego/2 marca 1864 r. powołano gminę wiejską zbiorową, w skład której mogły wchodzić wsie, (każda stanowiła gromadę ze swoim samorządem gromadzkim), obszary dworskie oraz osady. Organami wykonawczymi samorządu wiejskiego był wójt i sołtys, natomiast organami nadzorującymi (stanowiącymi i kontrolnymi) były zgromadzenia (zebrania) gminne i gromadzkie.

Samorząd miejski ze względu na wyłączenie Królestwa Polskiego z rosyjskiej reformy samorządowej, nie został wprowadzony na jego terenach, co było rzadkością w skali Europy. Pierwsze próby jego organizacji wraz z samorządem powiatowym zostały podjęte na terenie Królestwa w czasie I wojny światowej.

Źródło: B. Kołaczkowski, M. Ratajczak, Wpływ odzyskania niepodległości na kształt struktur i zakres samodzielności władz samorządu terytorialnego na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego, Studia prawa publicznego nr 3, 2013.


W tej części portalu zaprezentowano podgrupę osobistych tłoków pieczętnych, które należały do urzędników samorządowych – jako osób fizycznych – reprezentujących dany urząd, głównie wójta i sołtysa. Tłoki zaprezentowano w kolejności alfabetycznej względem nazwy miejscowości przywołanej w legendzie tłoka lub odtworzonej ze źródeł historycznych.


1 kolekcja prywatna
2 BIAŁASZEWO
Wójt Gminy
3a mosiądz
3b
4 prostokątna 76 x 49 mm
5 wypukłoryty
6
7 brak, trzpień do mocowania uchwytu
7a 30 mm
7b 21 mm
7c 9 mm
8
9a majuskuła, minuskuła
9b
w polu: M (инистерство). В (нутренных). Д (ел). // ВОЙТЪ // ГМИНЫ БѢЛАШЕВО // Дня […] г (oда). // No ___ // Дер (евния). Бѣлашево // ЩУЧИНСКАГО УѢЗДА // ЛОМЖИНСКОЙ ГУБЕРНІИ

10 W polu pieczęci napis w 8 wierszach. Po wierszu 1, 3 i 5 rozdzielający element ozdobny o formie podłużnej rozety.
11
12

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 BŁENNA
Posterunkowy
3a mosiądz
3b drewno
4 owal 37 mm x 21 mm
5 wypukłoryty
6
7 uchwyt toczony o spłaszczonej gałce, rekonstrukcja
7a 91 mm
7b 96 mm, w tym skuwka 9,5 mm
7c 5 mm
8
9a majuskuła
9b w górnym półotoku: СОТСКИЙ
w polu: ДЕРЕВ: (ни) БЛЕННА
w dolnym półotoku: ГМИ (ны): ЗАГРОДНИЦА

10 W polu pieczęci napis. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11
12 W 1870 r. gminę Zagrodnica przemianowano na gminę Izbica (Kujawska).

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 DĘBOWA GÓRA
Wójt gminy
3a mosiądz
3b
4 okrągła Ø 31,5 mm
5 wklęsłoryty
6 na rancie matrycy sygnatura wytwórcy: Z. WEINKRANZ // VARSOVIE
7 brak, trzpień do jego mocowania
7a 28 mm
7b 21 mm
7c 7 mm
8
9a majuskuła
9b
w otoku: * ВОЙТЪ ГМИНЫ ДЭМБОВАГОРА СКЕР (невицкого). УҌЗ (да).

10 W polu pieczęci herb guberni warszawskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop zboża przecięty wpół rzeką. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe
11
12 po 1869 r.

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 FRAMPOL
Wójt gminy
3a mosiądz
3b
4 okrągła Ø 33 mm
5 wypukłoryty
6 na rancie matrycy znak poprawnego ustawienia tłoka
7 brak, trzpień do jego nabicia
7a 41 mm
7b 32 mm
7c 9 mm
8
9a majuskuła
9b
w polu poniżej wyobrażenia napieczetnego: ВОЙТА ГМИНЫ // ФРАМПОЛЬ // ЛЮБ(ельска): ГУБ (ерния)

10 W polu pieczęci, niedokończony przez grawera, wizerunek dwugłowego orła ukoronowanego ze wstęgami pod wspólną koroną, z berłem i jabłkiem w szponach. Wizerunek ustalony dla małego herbu Rosji w 1857 r. Poniżej nazwa dysponenta w trzech wierszach. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11
12 Bardzo niskiej jakości wykonanie, pieczęć w całości odlana, obraz jak I legenda niepoddane dalszej obróbce przez grawera.

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 GŁUCHÓW
Wójt gminy
3a mosiądz
3b drewno
4 okrągła Ø 29 mm
5 wklęsłoryty
6 na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
7
7a 100 mm
7b 94 mm, w tym skuwka 6 mm
7c 6 mm
8
9a majuskuła
9b
w otoku: СКЕРНЕВИЦ. (кого) УҌЗ. (да) ВОЙТЪ ГМИН. (ы) ГЛУХОВЪ II

10 W polu pieczęci herb guberni warszawskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop zboża przecięty wpół rzeką. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie perełkowe
11
12 po 1869 r.

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 GARBÓW
Kasjer Kasy Pożyczkowo – Oszczędnościowej
3a mosiądz
3b drewno
4 okrągła Ø 37 mm
5 wklęsłoryty
6
7 uchwyt toczony o kulistej gałce, rekonstrukcja
7a 96,5 mm
7b 89,5 mm
7c 7 mm
8
9a majuskuła
9b
w otoku: * КАССИРЪ ГАРБОВСКОЙ ГМИН (ной). ССУДО – СБЕР (егательной). КАССЫ

10 W polu pieczęci herb guberni lubelskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy dwudzielnej w pas, w polu górnym jelenia z koroną na szyi, w polu dolnym niedźwiedzia idącego między trzema drzewami. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11
12

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 KLIMONTÓW
Wójt gminy
3a mosiądz
3b drewno
4 owalna 26 mm x 49 mm
5 wypukłoryty
6
7 uchwyt toczony o spłaszczonej gałce
7a 100 mm
7b 94 mm, w tym skuwka 8 mm
7c 6 mm
8
9a majuskuła
9b
w górnym półotoku: ВОЙТЬ ГМИНЫ
w polu:* ВЫДАНЪ ВИДЪ НА ЖИТЕЛЬСТВО *
w dolnym półotoku:КЛИМОНТОВЪ МѢХ. (oвского) У. (ѣезда)

10 W polu pieczęci napis. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, podwójne obrzeżenie ciągłe.
11
12

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 RADECZNICA
Wójt gminy
3a mosiądz
3b drewno
4 owalna 24 x 52 mm
5 wypukłoryty
6 na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
7 uchwyt strugany z kawałka drewna
7a 94 mm
7b 87 mm
7c 7 mm
8
9a majuskuła
9b
w półotoku górnym : ОТЪ ВОЙТА ГМИНЫ
w polu: РАДЕЧНИЦА
w półotoku dolnym : * ЛЮБ(ельска): ГУБ (ерния): *

10 W polu pieczęci nazwa wsi. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, podwójne obrzeżenie ciągłe.
11
12

Legenda


1 kolekcja prywatna
2 TARCZEK
Kasjer Tarczkowskiej Gminnej Kasy Oszczędnościowo -Pożyczkowej
3a mosiądz
3b
4 okrągła Ø 35,5 mm
5 wklęsłoryty
6
7 brak, trzpień do jego nabicia
7a 35 mm
7b 29,5 mm
7c 5,5 mm
8
9a majuskuła
9b
w otoku: * КАССИРЪ ТАРЧКОВСКОЙ ГМ (инной). ССУДО-СБЕРЕГ (ательной). КАССЫ

10 W polu pieczęci herb guberni radomskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop pszenicy, po bokach którego znajdują się dwa młoty. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, podwójne obrzeżenie ciągłe.
11
12

Legenda


error: Content is protected !!