W grudniu grono sympatyków tłoków pieczętnych kolejny raz nie zawiodło oczekiwań naszych czytelników i przekazało do Galerii Sigillarium.pl fotografie 13 tłoków pieczętnych, dla których przygotowane zostały opisy katalogowe.
W grupie tej na szczególną uwagę zasługuje tłok pieczętny Inspektora Generalnego Poczt z okresu Królestwa Polskiego. Funkcja Inspektora Generalnego Poczt była jednym z najwyższych stanowisk w poczcie Królestwa Polskiego — odpowiadał on za nadzór i kontrolę działania administracji pocztowej w całym Królestwie w czasach przed i po wybuchu powstania listopadowego, kiedy struktury administracyjne podlegały restrukturyzacjom i reorganizacjom państwowym. Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że tłok ten należał do Ludwika Kurelli, który w latach 1830-1841 pełnił ten urząd. Ludwik Kurella urodził się 26 XII 1796 w Płocku, a zmarł 20 VI 1841 w Warszawie (został pochowany na cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim przy ul. Młynarskiej w Warszawie). Przez długi czas pełnił funkcje kierownicze w strukturach pocztowych Dyrekcji Generalnej Poczt (najwyższy organ państwowy odpowiedzialny za pocztę) w okresie gdy poczta była autonomiczną częścią administracji polskiej pod zwierzchnictwem rosyjskim.
Kolejnym obiektem zasługującym na uwagę jest tłok pieczętny Pawła Iwanowicza von Korff (1803-1867), rosyjskiego generała i adiutanta cara, którego rodzina wywodziła się z Inflant. W 1820 roku wstąpił on do Wołyńskiego Pułku Lejbgwardii. W okresie tłumienia powstania listopadowego – już jako Kapitan Gwardii Cesarskiej – służył w armii generała Iwana Dybicza. Walczył w bitwach pod Grochowem, Ostrołęką i w szturmie Warszawy (za co otrzymał m.in. złotą półszablę „Za odwagę”). W 1842 r. został mianowany dowódcą pułku karabinierów generała feldmarszałka księcia Barclaya de Tolly. W 1847 r. awansował na generała majora. Dwa lata później został mianowany dowódcą Wołyńskiego Pułku Lejbgwardii. Podczas wojny krymskiej w 1855 r., dowodził 3. Dywizją Piechoty Gwardii. Następnie w 1862 r. został mianowany generałem-adiutantem i dowódcą oddziału Gwardii Warszawskiej, a później dowódcą Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Czynnie brał udział w tłumieniu powstania styczniowego w 1863 r. Był także odpowiedzialny za utrzymanie porządku w Królestwie Polskim i na Litwie po powstaniu styczniowym. Jego kuzyn (pierwszego stopnia) Nikolaj Iwanowicz Korf był generałem artylerii i gubernatorem Warszawy po powstaniu listopadowym.
Wśród przekazanych do Galerii Sigillarium.pl obiektów wyróżnia się także tłok pieczętny z II połowy XIX w. należący do Brata Roberta – opata cysterskiego opactwa macierzystego Najświętszej Maryi Panny w Cîteaux we Francji. Jest to pierwszy klasztor cysterski założony w tym kraju w 1098 r. przez grupę benedyktynów pragnących powrotu do surowej reguły św. Benedykta. Jest to jedno z najważniejszych miejsc w historii monastycyzmu chrześcijańskiego. Nazwa zakonu pochodzi od łacińskiej nazwy Cîteaux – Cistercium. W XIII wieku opactwo stało się potężnym centrum duchowym i innowacyjnym, znanym z produkcji sera i zarządzania ziemią. Podczas wojen religijnych w XVI w. opactwo zostało splądrowane i spalone. Podobny los spotkał opactwo podczas najazdów wojsk cesarskich (Habsburgów) w 1636 r. Rewolucja Francuska (1791 r.) przyniosła ostateczne zniszczenie – opactwo zostało opuszczone, sprzedane, a większość średniowiecznych budynków rozebrana. Dopiero w 1898 r., w 800. rocznicę fundacji, cystersi (trapiści, czyli Cystersi Ściślejszej Obserwancji) odkupili pozostałości opactwa i reaktywowali życie monastyczne. Dziś w Cîteaux żyje wspólnota około 30-35 braci, którzy zgodnie z regułą św. Benedykta łączą modlitwę z pracą. Są znani na całym świecie z produkcji doskonałego sera, sprzedawanego, by utrzymać klasztor. Z dawnej świetności do dziś zachowało się niewiele oryginalnych struktur, w tym gotycka biblioteka z XV wieku oraz XVIII-wieczny budynek definitorium (kolegium doradczego / rady).
Wśród zgromadzonych tłoków pieczętnych warto jeszcze wskazać tłok szlachecki związany z Przecławiem – miejscowością położoną w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Kołbaskowo. Jego dysponentem był Karl Georg Wilhelm von Krause (1761–1832), właściciel majątku Przecław (niem. Pritzlow). W latach 1818–1825 sprawował on urząd pierwszego Landrata (starosty) powiatu Randow z siedzibą w Szczecinie. Był także członkiem Sejmu Prowincji Pomorskiej.
Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z zaprezentowanymi nowymi nabytkami Galerii Sigillarium.pl.
Tłoki pieczętne zaprezentowano poniżej w kolejności alfabetycznej względem nazwy miejscowości (lub państwa) przywołanej w legendzie lub odtworzonej ze źródeł historycznych. Dodatkowo zostaną one umieszczone w odpowiednich grupach tematycznych sekcji -> Galeria – zbiory prywatne.
Tłoki pieczęci z ziem historycznie związanych z państwem polskim
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | GRAJEWO Wydział Powiatowy |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | owalna 40 x 32 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | na rancie matrycy numer grawera 14 |
| 7 | uchwyt toczony o kulistej gałce |
| 7a | 99 mm |
| 7b | 87,5 mm, w tym skuwka 12 mm (Ø 16 mm) |
| 7c | 11,5 mm |
| 8 | na gałce uchwytu znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska) |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w polu (poniżej wizerunku): WYDZIAŁ POWIATOWY // W // GRAJEWIE // 1 |
| 10 | W polu pieczęci wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Poniżej napis w czterech wierszach. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | na odwrociu matrycy nr ewidencyjny 646, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | KOPROWIZNA (ZAŁUSKI) Towarzystwo Włościańskie KOPROWIZNA |
| 3a | mosiądz |
| 3b | – |
| 4 | okrągła Ø 32 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka, sygnatura wytwórcy: Z. WEINKRANZ // VARSOVIE |
| 7 | brak uchwytu, trzpień do jego zamocowania |
| 7a | 33 mm |
| 7b | – |
| 7c | 6 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w polu (poniżej wizerunku napieczętnego): ТОВАРИЩ (ество) КРЕСТЬЯНЪ // КОПРОВИЗНА // ГМ (ина) ЗАЛУСКИ // ПЛОН (ского) УѢЗ (да) |
| 10 | W polu pieczęci herb guberni warszawskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop zboża przecięty wpół rzeką. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Poniżej wizerunku napieczętnego napis w czterech wierszach. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | LĄDEK Magistrat |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 34 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 93 mm |
| 7b | 93 mm, w tym skuwka 9 mm (Ø 18 mm) |
| 7c | 10 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w dwóch górnych półotokach: СЛУПЕЦКIЙ УѢЗД МАГИC (трат) Г (орода) ЛIОНДЕКЪ // * POW (iat) SŁUPECKI MAGIS (trat) M (iasta) LĄDEK * w dwóch dolnych półotokach: PRZESYŁKA // ДЛЯ КОНВЕРТОВЪ |
| 10 | W polu pieczęci wizerunek dwugłowego orła ukoronowanego ze wstęgami pod wspólną koroną, z berłem i jabłkiem w szponach. Na jego piersi herb Orzeł Biały, wokół łańcuch Orderu św. Andrzeja. Wizerunek ustalony dla herbu (godła) Królestwa Polskiego w 1858 r. i używany do 1867/1868 r. Na zewnątrz wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | po 1858 r. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | LUBARTÓW Stanisław Derecki |
| 3a | guma |
| 3b | drewno |
| 4 | owalna 24 x 40 mm |
| 5 | wypukłolany |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt o formie odwróconego stożka, na uchwycie znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska) |
| 7a | 57 mm |
| 7b | 54,5 mm, w tym stopka 11 mm (prostokąt 25 x 44,5 mm) |
| 7c | 2,5 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła, minuskuła |
| 9b | w półotoku górnym: STANISŁAW DERECKI w półotoku dolnym: ul (ica) Rynek I N (umer) 19 w polu: w Lubartowie |
| 10 | W polu pieczęci napis w dwóch półotokach (górnym i dolnym) oraz w jednym wierszu centralnie w polu (nazwa miejscowości). Wokół pola pieczęci podwójne obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Stanisław Derecki (1879-1960), kupiec i właściciel sklepu towarów kolonialnych w Lubartowie przy ul. Rynek I -19, członek Rady Nadzorczej Stowarzyszenia / Banku Spółdzielczego, pierwszy prezes lubartowskiego oddziału Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kupców Polskich (1924 r.), radny Rady Miejskiej oraz członek Zarządu, wiceburmistrz. 24 listopada 2025 został wpisany do księgi „Pamięć i Zobowiązanie”. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | ŁÓDŹ Kasa sądowa |
| 3a | mosiądz |
| 3b | stal, drewno |
| 4 | prostokątna 19 x 41 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | matryca osadzona w mechanizmie sprężynowym |
| 7 | uchwyt toczony o kulistej gałce |
| 7a | 187 mm |
| 7b | 181 mm, w tym mechanizm sprężynowy 85 mm (118 mm po rozwarciu), skuwka 14 mm (Ø 21 mm) |
| 7c | 6 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła, minuskuła |
| 9b | w polu: Ger (ichts) Kasse Litzmannstadt // * // Gebucht von |
| 10 | W polu stempla napis w trzech wierszach, rozdzielonych dwoma sekcjami 11 obrotowych pierścieni (6, 5); pierwszy pierścień z cyframi rzymskimi I-XII, pozostałe pierścienie z cyframi arabskimi 0-9. Wokół pola stempla pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Na korpusie mechanizmu sprężynoweg tabliczka z sygnaturą wytwórcy: Stempel – Kaiser // BERLIN, Charlottenstr. 16, dodatkowo na korpusie oznaczenia: TK, VI O. Z dniem 11 kwietnia 1940 r. nazwa miasta Łódź została zmieniona na Litzmannstadt, na cześć niemieckiego generała Carla von Litzmanna. Nazwa ta funkcjonowała do stycznia 1945 r. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | PAPROĆ MAŁA Jakub Wolfert garncarz |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 34,5 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 98 mm |
| 7b | 94 mm |
| 7c | 4 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w półotoku (górnym): IAKO (bus) WOLFERT w półotoku (dolnym): GU (bernia) PŁOCK (a) w polu: WIES PAPROC MA (ła) // OB (wód) OSTROŁĘCKI |
| 10 | W polu pieczęci koło garncarskie sponowe, z węższym górnym stolikiem (zwiszajem). Po bokach koła data 18 / 42. Poniżej napis w dwóch wierszach. Na zewnątrz wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | PLESZEW Edward Perż notariusz |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 30 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | na rancie matrycy brak numeru grawera |
| 7 | uchwyt toczony o kulistej gałce |
| 7a | 101 mm |
| 7b | 87 mm, w tym skuwka 11,5 mm (Ø 16 mm) |
| 7c | 14 mm |
| 8 | na gałce uchwytu znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska) |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w półotoku górnym: * EDWARD PERŻ * w półotoku dolnym: NOTARJUSZ W PLESZEWIE |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | na odwrociu matrycy nr ewidencyjny 4524, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA, średnica gwintowanego trzpienia łączącego matrycę z uchwytem 8 mm |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | PRZECŁAW Karl Georg Wilhelm von Krause |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | owalna 27 x 24 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 87 mm |
| 7b | 83 mm |
| 7c | 4 mm |
| 8 | – |
| 9a | – |
| 9b | – |
| 10 | W polu pieczęci tarcza czwórdzielna w krzyż. W polu I i IV drzewo o spiczastej koronie, w polu II wieniec na opak, w polu III trzy kłosy zboża. Tarcza zwieńczona hełmem. W klejnocie między skrzydłami orła drzewo o spiczastej koronie. Całość umieszczona na ozdobnym płaszczu heraldycznym. Na zewnątrz wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Karl Georg Wilhelm von Krause (1761–1832) był właścicielem majątku Przecław. W latach 1818–1825 sprawował urząd Landrata (starosty) powiatu Randow z siedzibą w Szczecinie. Był także członkiem Sejmu Prowincji Pomorskiej. Zobacz herb rodu von Krause |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | STASZÓW Kasa Oszczędnościowa Adama Bolwicy |
| 3a | mosiądz |
| 3b | – |
| 4 | okrągła Ø 26,5 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka |
| 7 | brak uchwytu, trzpień do jego zamocowania |
| 7a | 28,5 mm |
| 7b | – |
| 7c | 4 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: ПЕЧАТЬ СТАШОВСКОИ С (берегательной) КА (ссы) АДАМА БОЛЬВИЦЫ |
| 10 | W polu pieczęci herb guberni radomskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop pszenicy, po bokach którego znajdują się dwa młoty. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | WARSZAWA Inspektor Generalny Poczt w Królestwie Polskim |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 31,5 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 97 mm |
| 7b | 93 mm, w tym skuwka 9 mm (Ø 23 mm) |
| 7c | 4 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła, minuskuła |
| 9b | w otoku: INSPEKTOR GENERALNY POCZT w KROLES (twie) POLSKIEM |
| 10 | W polu pieczęci wizerunek dwugłowego orła ukoronowanego pod wspólną koroną, z berłem, mieczem i jabłkiem w szponach. Na jego piersi herb Orzeł Biały, na tle płaszcza królewskiego zwieńczonego koroną. Wizerunek ustalony dla herbu (godła) Królestwa Polskiego w 1815 r. i używany do 1842 r. Poniżej róg pocztowy (sygnałowy). Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Prawdopodobnie tłok pieczętny należał do Ludwika Kurelli, inspektora generalnego w latach 1830-1841. |
Inne tłoki pieczęci
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | BREST [FRANCJA] 19 Pułk Piechoty Komisja administracyjna |
| 3a | mosiądz |
| 3b | – |
| 4 | okrągła Ø 37 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | – |
| 7 | brak uchwytu, tuleja do jego zamocowania |
| 7a | 24 mm |
| 7b | 18 mm (Ø 18 mm) |
| 7c | 6 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w półotoku górnym: + 19E REG (imen)T […] D’ INFANTERIE + w półotoku dolnym: LE CONSEIL D’ADM (inistrati)ON EVENTUEL |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, na belce symbol III Republiki Francuskiej; kobieta siedząca frontalnie w lekkim półprofilu, z promienistą koroną na głowie, trzymająca w prawej ręce fasces liktorskie. Poniżej belki napis REPUBLIQUE FRANCAISE. Wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | 19 Pułk Piechoty armii francuskiej zastał utworzony w 1796 r. i istniał do 1940 r. We wrześniu 1944 r. numer 19 przyznano Zgrupowaniu Piechoty Polskiej, złożonemu z weteranów francuskiego ruchu oporu narodowości polskiej, wchodzącemu w skład Francuskich Sił Wewnętrznych (FFI). Jednostka ta była powiązana z PKWN i całkowicie niezależna od Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | [CESARSTWO ROSYJSKIE] Paweł Iwanowicz von Korff generał (Paul Lorenz Baron von Korff) |
| 3a | stal |
| 3b | mosiądz złocony, drewno |
| 4 | owalna 38 x 35 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt drewniany, o kształcie zwężającym się ku dołowi, z regularnym, pionowym ryflowaniem, lakierowany na czarno, górna część zakończona trzpieniem z gwintem do zamocowania gałki |
| 7a | 88 mm |
| 7b | 79 mm, w tym stopka 7,5 mm stanowiąca z matrycą jednolitą całość, cokół 19 mm |
| 7c | 9 mm |
| 8 | – |
| 9a | – |
| 9b | – |
| 10 | W polu pieczęci na ośmiopromiennej gwieździe orderowej tarcza owalna z lilią heraldyczną, zwieńczona hełmem z labrami. W klejnocie lilia flankowana przez syreny, przewyższona trzema gwiazdami. Poniżej gwiazdy orderowej, centralnie, Order św. Włodzimierza, przewyższony oznaką za wysługę XXX lat, pierwszy po prawej Order Orła Białego, drugi po prawej Order św. Anny I kl. z koroną, pierwszy po lewej Order św. Aleksandra Newskiego (?), drugi po lewej Order św. Stanisława I kl., trzeci po lewej medal NN. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Paweł Iwanowicz von Korff [Paul Lorenz Baron von Korff] (1803-1867) generał-adiutant cara. W 1820 roku wstąpił do Lejb-Gwardii Pułku Wołyńskiego. Kapitan Gwardii Cesarskiej w armii generała Iwana Dybicza tłumiącej powstanie listopadowe. Walczył pod Grochowem, Ostrołęką i w szturmie Warszawy (za co otrzymał m.in. złotą półszablę „За храбрость”). W latach 1855–1865 dowódca Korpusu Piechoty w armii zachodniej, odpowiedzialny za utrzymanie porządku w Królestwie Polskim i na Litwie po powstaniu styczniowym. Jego kuzyn (pierwszego stopnia) Nikolaj Iwanowicz Korf był generałem artylerii i gubernatorem Warszawy po powstaniu listopadowym. Zobacz herb rodu von Korff |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | CITEAUX [FRANCJA] Brat Robert opat cysterskiego opactwa macierzystego Najświętszej Maryi Panny |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | mandorla 42 x 29 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o kulistej gałce, lakierowany na czarno |
| 7a | 113 mm |
| 7b | 106 mm, w tym stopka 10 mm stanowiąca z matrycą jednolitą całość, cokół 11 mm |
| 7c | 7 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: + SIGILLUM F (ratris) ROBERTI ABBATIS A (rchi) – M (onasterii) B (eatae) – M (ariae) DE CISTERCIO w polu (na szarfie): ETSI CORPORE ABSENS SUM (pol. Choć ciałem jestem nieobecny, [pozostaję obecny duchem]). |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, na tarczy typu francuskiego, popiersie opata w stroju pontyfikalnym, w infule, ukazane frontalnie. Po prawej stronie popiersia litera S, po lewej A. Tło tarczy wypełnione ornamentem herminowym. Za tarczą pastorał opacki ustawiony w słup. Powyżej tarczy kapelusz rangowy opacki ze sznurami, węzłami i sześcioma chwostami po każdej stronie (właściwy dla opata mitrowanego). Poniżej tarczy szarfa z dewizą. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Opactwo Najświętszej Maryi Panny w Citeaux jest pierwszym klasztorem cysterskim we Francji, ufundowanym w 1098 r. Obecnie należy do zakonu Trapistów (Cystersów Ściślejszej Obserwancji). |