Nowe obiekty (maj 2023) – Sigillarium.pl

W maju 2023 do galerii Sigillarium.pl pozyskano zdjęcia szesnastu tłoków pieczęci i stempli. Wśród nich znajduje się m.in. pieczęć Państwowego Stada Ogierów w Białce, utworzonego w latach 1928-1930 i dostarczającego konie dla Wojska Polskiego. W grupie prezentowanych pieczęci znajdują się także tzw. półprodukty wytwarzane w Mennicy Państwowej w okresie II RP, które prawdopodobnie były przez Mennicę sprzedawane w takiej postaci i wykańczane przez lokalnych grawerów. Na uwagę – z kolekcjonerskiego punktu widzenia – zasługują także przynajmniej dwie pieczęcie z okresu PRL. Pierwsza z nich to pieczęć Szkoły Podstawowej w Dzikowie Nowym o Ø 36 mm, wykonana około 1955 r., posiadająca wizerunek orła z uszczerbioną w Mennicy koroną, co świadczy, że do tego momentu nadal tego typu pieczęcie były wykonywane z matryc przedwojennych. Kolejną ciekawostką jest pieczęć Urzędu Dzielnicowego Warszawa-Wola, posiadająca najwyższy dotychczas znany numer ewidencyjny – 464 117. Dla sympatyków pieczęci z wizerunkami herbów, prezentujemy ciekawą pieczęć wykonaną ze srebra, posiadającą na matrycy prawdopodobnie jedną z wersji herbu miasta Ścinawy. Zagadnienie to wymagało będzie jednak dodatowych badań pogłębionych.

P.S. Zdjęcie wprowadzające do nowych nabytków Galerii Sigillarium przedstawia wizytę prezydenta Ignacego Mościckiego w Mennicy Państwowej.

Tłoki pieczętne i stemple zaprezentowano poniżej w kolejności alfabetycznej względem nazwy miejscowości przywołanej w legendzie lub odtworzonej ze źródeł historycznych (dodatkowo zostaną one umieszczone równolegle w odpowiednich grupach tematycznych w sekcji -> Galeria – zbiory prywatne).

Pod nazwą miejscowości w tabeli podpięty jest link do szczegółowych informacji.
Kliknięcie na obraz matrycy powoduje jego powiększenie.

Tłoki pieczęci i stempli z ziem historycznie związanych z państwem polskim

1	kolekcja prywatna
2	BIAŁKA Państwowe Stado Ogierów
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy numer grawera 7
7	brak uchwytu, gwintowany otwór do jego zamocowania (Ø 6 mm)
7a	13,5 mm
7b	–
7c	13,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * PAŃSTWOWE STADO OGIERÓW * // W BIAŁCE
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrocie matrycy nr ewidencyjny 80

1	kolekcja prywatna
2	BRZEZINKI Towarzystwo włościańskie
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 35 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	brak, trzpień do jego zamocowania
7a	34 mm
7b	–
7c	5,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: *** ТОВАРИЩ (ество). БРЖЕЗИНКИ ГМ (ины). ЗАКРЖЕВЪ РАДОМ (ского). УѢЗ (да).**
10	W polu pieczęci herb guberni radomskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy snop pszenicy, po bokach którego znajdują się dwa młoty. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, podwójne obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	BRZOZÓW Powiatowy lekarz weterynarii
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy oznaczenie grawera litera M
7	uchwyt toczony o kulistej gałce
7a	99 mm
7b	86 mm, w tym skuwka 10 mm (Ø 16 mm)
7c	13 mm
8	na uchwycie znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska)
9a	majuskuła
9b	w otoku:* STAROSTWO POW (iatowe). BRZOZOWSKIE * // POW (iatowy). LEKARZ WETER (ynarii).
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrocie matrycy nr ewidencyjny 934, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA. Oznaczenie identyfikacyjne grawera zostało wykonane poprzez nabicie ma rancie matrycy litry „M” zamiast oznaczenia numerycznego

1	kolekcja prywatna
2	CHYŻNE Urząd Celny
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy numer grawera 14
7	uchwyt toczony o kulistej gałce
7a	100 mm
7b	86,5 mm, w tym skuwka 11 mm (Ø 16 mm)
7c	13,5 mm
8	na uchwycie znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska)
9a	majuskuła
9b	w otoku:* URZĄD CELNY* // W CHYŻNEM w dywizorach (gwiazdkach) : 1
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrocie matrycy nr ewidencyjny 3 200, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA.

1	kolekcja prywatna
2	NOWY DZIKÓW Szkoła Podstawowa
3a	mosiądz
3b	drewniany
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy numer grawera 32
7	uchwyt toczony o kulistej gałce
7a	100 mm
7b	90 mm, w tym skuwka 9 mm (Ø 16 mm)
7c	10 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w półotoku górnym: * SZKOŁA PODSTAWOWA * w półotoku dolnym: W DZIKOWIE NOWYM
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r., uszczerbiony w Mennicy przez odjęcie korony. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	Na odwrocie matrycy nr ewidencyjny 191 721. Numer ten świadczy, że pieczęć została wykonana około 1955 r. Stanowi to dowód, że do tego momentu, pieczęcie o Ø 36 mm były wykonywane z przedwojennych matryc.

1	kolekcja prywatna
2	ŁÓDŹ Państwowe Liceum Technik Plastycznych
3a	mosiądz
3b	drewniany
4	okrągła Ø 20 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie numer inwentarzowy 36 372 i numer grawera 6
7	uchwyt toczony o kulistej gałce
7a	95 mm
7b	83,5 mm, w tym skuwka 8 mm (Ø 16,5 mm)
7c	11,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * PAŃSTW (owe). LIC (eum). TECHNIK PLAST (ycznych). * // W ŁODZI
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r., uszczerbiony w Mennicy przez odjęcie korony. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	ŚCINAWA ? D T
3a	srebro
3b	srebro
4	owalna 23 x 21 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	uchwyt ozdobny o formie łuku z opartymi na nim trzema podporami, zwieńczonymi pierścieniem zakończonym kulką, boczne podpory w postaci łuków wklęsłych, środkowa w słup, na podporach perełkowy ornament
7a	33 mm
7b	31 mm
7c	2 mm
8	–
9a	–
9b	–
10	W polu pieczęci (1) tarcza z herbem miasta Ścinawa ?, powyżej i po bokach girlandy. Wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. W polu pieczęci (2), lustrzany inicjał D T, powyżej korona o trzech fleuronach i dwóch pałkach, całość wyobrażenia ujęta w dwie gałązki palmowe skrzyżowane u podstawy. Wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenia ciągłe.
11	–
12	matryca dwustronna, obrotowa

1	kolekcja prywatna
2	WARSZAWA Urząd Dzielnicowy
3a	mosiądz
3b	tworzywo sztuczne
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	uchwyt o kulistej gałce
7a	89 mm
7b	80 mm
7c	9 mm
8	na gałce uchwytu znacznik wytwórcy m // W
9a	majuskuła
9b	w otoku: • URZĄD DZIELNICOWY WARSZAWA – WOLA
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła, ustalony dla godła herbu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1955 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe
11	–
12	na odwrocie matrycy nr ewidencyjny 464 117 (najwyższy znany numer pieczęci w PRL), nr grawera 129 i sygnatura wytwórcy m//W

1	kolekcja prywatna
2	WIERZCHLAS (d. MIERZYCE) Zarząd gminy
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 32 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	uchwyt toczony o kulistej gałce
7a	95,5 mm
7b	87 mm, w tym skuwka 9 mm (Ø 13 mm), rękojeść 70 mm
7c	8,5 mm
8	na uchwycie znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska)
9a	majuskuła
9b	w otoku: *** УПР (авление). ГМ (ины). МЕРЖИЦЕ ВЕЛЮНСКАГО УѢЗД (a). КАЛИШ (ской). ГУБ (ерни).**
10	W polu pieczęci herb guberni kaliskiej (wz. 1869 r.) przedstawiający na tarczy baranka, po bokach którego znajdują się dwa kłosy. Nad tarczą korona cesarska. Po bokach tarczy wieniec z dębowych liści przeplatany i przewiązany u dołu wstęgą Orderu św. Andrzeja. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	NN Inspektor Kontroli Skarbowej
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	brak uchwytu
7a	13 mm
7b	–
7c	13 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w półotoku górnym: *INSPEKTOR KONTROLI SKARB (owej).*
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrocie matrycy sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA

1	kolekcja prywatna
2	NN Kontrola Skarbowa 808
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy numer grawera 8
7	brak uchwytu, gwintowany otwór do jego zamocowania (Ø 6,5 mm)
7a	13,5 mm
7b	–
7c	13,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * KONTROLA SKARBOWA * // 808
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrocie matrycy numer ewidencyjny 3837, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA

1	kolekcja prywatna
2	WIELKA BRYTANIA NN
3a	agat
3b	agat
4	kwadratowa 20 x 18 mm z uszczerbionymi narożnikami
5	wklęsłoryty
6	–
7	uchwyt ozdobny o ośmiokątnej podstawie
7a	97 mm
7b	93 mm, w tym stopka 14 mm, cokół 4 mm, stanowiące z matrycą jednolitą całość
7c	4 mm
8	–
9a	–
9b	–
10	W polu pieczęci tarcza dzielona w pas, a pole górne dodatkowo w słup. Pole pierwsze barwy czerwonej, pole drugie barwy białej, w polu trzecim barwy złotej trzy wieże (2,1). Tarcza zwieńczona hełmem z zamkniętą przyłbicą i zawojem oraz labrami. W klejnocie, pomiędzy dwiema trąbami wylotami w prawo i w lewo, pióro, połuszpady, nierozpoznany przedmiot (cęgi?).
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	NN Ochrona Skarbowa
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	brak uchwytu
7a	12 mm
7b	–
7c	12 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: OCHRONA SKARBOWA
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	NN Publiczna Szkoła Powszechna
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	brak uchwytu
7a	14 mm
7b	–
7c	14 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w półotoku górnym: PUBL (iczna). SZKOŁA POWSZ (echna).
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrocie matrycy sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA

1	kolekcja prywatna
2	NIEMCY ? K W
3a	srebro
3b	agat
4	nieregularna 15,2 x 16,6 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	uchwyt ozdobny o ośmiokątnej podstawie
7a	78 mm
7b	75 mm, w tym stopka 12 mm, cokół 14 mm, stanowiące z matrycą jednolitą całość
7c	3 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w polu: K. W.
10	W polu pieczęci inicjały. Wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–