Nowe nabytki (marzec 2026)

    W marcu do Galerii Sigillarium.pl pozyskano informacje o 15 tłokach pieczętnych, które nadesłali prywatni kolekcjonerzy, za co serdecznie dziękujemy. Wśród zgromadzonych tłoków wyróżnia się przede wszystkim tłok 3. Pułku Piechoty Legionów. Jako formacja wojskowa został on utworzony po wybuchu I wojny światowej z żołnierzy rozwiązanego wcześniej Legionu Wschodniego, uzupełnionego ochotnikami ze Śląska i Galicji. W okresie międzywojennym wchodził w skład 2 Dywizji Piechoty Legionów. Stacjonował początkowo w Łukowie i Grodnie, a ostatecznie został dyslokowany w garnizonie Jarosław. W trakcie kampanii wrześniowej w składzie Armii Łódź przeszedł szlak bojowy od Wygiełzowa przez Skierniewice, Pogroszew, Umiastów, Ołtarzew i Puszczę Kampinoską do Twierdzy Modlin, gdzie złożył broń 29 września 1939 roku.

    Kolejnym ciekawym tłokiem pieczętnym (o rzadko spotykanej średnicy 64 mm) jest tłok, którego dysponentem w latach 1809-1821 był György Kurbély biskup Veszprém – miasta na Węgrzech (leżącego nieopodal jeziora Balaton), w którym znajduje się od 1009 roku siedziba diecezji veszprémskiej – jednej z najstarszych katolickich diecezji na Węgrzech. Dodatkowo istnieje hipoteza, że Bezprym, najstarszy syn Bolesława Chrobrego, był żupanem tego węgierskiego grodu (ówcześnie Vesprim alias Bezprem).

    Do Galerii Sigillarium.pl trafiła także kolejna liczna grupa tłoków pieczętnych z terenu Wielkopolski, w tym tłoki: Komendy Powiatowej Policji Państwowej we Wrześni (II RP), Naczelnika gminy Chytrowo (pocz. XX w.), Zarządu obszaru dworskiego Pamiątkowo (z przełomu XIX i XX w.), czy Urzędu Sołtysa z Kuźnicy Słupskiej (II poł. XIX w.).

    W ramach współpracy z Domem Aukcyjnym Art Magnat otrzymaliśmy do Galerii ciekawy tłok pieczętny wójta gminy łaskarzewskiej z okresu Królestwa Polskiego (sprzed 1824 roku).

    W grupie pozostałych tłoków warto wyróżnić tłok Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza, który został wykonany w Krakowie pod koniec XIX w., z uchwytem inkrustowanym masą perłową. Zgromadzenie zakonne założone zostało w drugiej połowie XVII wieku we Francji (Nancy) po wojnie trzydziestoletniej. Dzieło rozpoczął Józef Chauvenel, który w 1651 roku założył bezpłatną przychodnię i aptekę dla ubogich i chorych. Na terenach polskich zgromadzenie rozpoczęło swoją działalność dopiero na przełomie XIX i XX w. Istnieją dwie gałęzie tego zgromadzenia; gałąź trzebnicka (Kongregacja Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza w Trzebnicy) oraz gałąź mikołowska (Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza w Mikołowie). Najczęściej siostry podejmują prace w szpitalach, domach wychowawczych i domach opieki.

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z nowymi nabytkami Galerii Sigillarium.pl.

    Tłoki pieczętne zaprezentowano poniżej w kolejności alfabetycznej względem nazwy miejscowości (lub państwa) przywołanej w legendzie lub odtworzonej ze źródeł historycznych. Dodatkowo zostaną one umieszczone w odpowiednich grupach tematycznych sekcji -> Galeria – zbiory prywatne.

Tłoki pieczęci z ziem historycznie związanych z państwem polskim

1	kolekcja prywatna
2	BOLKÓW Wydział powiatowy
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 33 mm
5	wklęsłoryty
6	na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
7	uchwyt toczony o wydłużonej gałce, na gałce znacznik prawidłowego ustawienia tłoka (pineska)
7a	99 mm
7b	90 mm
7c	9 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku:* KREISAUSSCHUSS * // D(es) KREISES BOLKENHAIN
10	W polu pieczęci orzeł projektu Siegla. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	CHYTROWO (JARACZEWO) Naczelnik gminy
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 29 mm
5	wklęsłoryty
6	na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka oraz sygnatura wytwórcy: EHLERT // POSEN
7	brak, trzpień do jego zamocowania
7a	26 mm
7b	–
7c	8 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: DER GEMEINDEVORSTEHER // KREIS JAROTSCHIN w polu: ZU CHYTROWO
10	W polu pieczęci napis w dwóch wierszach. Poniżej rozeta w pas. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie perełkowe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	JAROSŁAW 3. Pułk Piechoty Legionów
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 36 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	brak, trzpień do jego zamocowania
7a	55 mm
7b	–
7c	13 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * 3 PUŁK PIECHOTY LEGJONÓW
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrociu matrycy numer ewidencyjny 1438, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA

1	kolekcja prywatna
2	KRAKÓW Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza
3a	mosiądz
3b	drewno, masa perłowa
4	okrągła Ø 34 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	ozdobny, z wydłużoną gałką o formie odwróconego stożka
7a	85 mm
7b	81,5 mm, w tym stopka 17 mm, cokół 12,5 mm.
7c	3,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * SORORES MISERICORDIÆ S(ancti) CAROLI B(orromaei)
10	W polu pieczęci serce w promienistej glorii, na mim monogram IAMS (Iesus Ave Maria Salvator), powyżej serca krzyż z potrójnymi promieniami pomiędzy ramionami. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, podwójne obrzeżenie; ciągłe i wieńcowe.
11	–
12	Na odwrociu matrycy, w otoku, sygnatura wytwórcy w postaci siedmiu ośmiolistnych kwiatów.

1	kolekcja prywatna
2	KUŹNICA SŁUPSKA Urząd Sołtysa
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 29 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy sygnatura wytwórcy: A. LIEBMANN // BERLIN
7	uchwyt toczony o kulistej gałce, lakierowany na czarno
7a	100 mm
7b	92 mm, w tym skuwka 8 mm (Ø 20 mm)
7c	8 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: + SCHULZENAMT KUŹNICA SŁUPSKA + // KR(eis) KEMPEN
10	W polu pieczęci orzeł pruski w koronie, z berłem i jabłkiem w szponach oraz monogramem FR na piersi. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	ŁASKARZEW Wójt gminy
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 35 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	uchwyt toczony o spłaszczonej gałce
7a	102 mm
7b	109 mm
7c	3 mm
8	na uchwycie znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
9a	majuskuła
9b	w półotoku górnym: KRÓLESTWO POLSKIE w półotoku dolnym: OB(wód) ŁUKOW(ski) WOJE(wództwo) PODLASKIE w polu (poniżej wizerunku): WOYT GMINY // ŁASKARZEWSKIEY
10	W polu pieczęci wizerunek dwugłowego orła ukoronowanego pod wspólną koroną, z berłem, mieczem i jabłkiem w szponach. Na jego piersi herb Orzeł Biały na tle płaszcza królewskiego, zwieńczonego koroną. Wizerunek ustalony dla herbu (godła) Królestwa Polskiego w 1815 r. i używany do 1842 r. Poniżej napis w dwóch półotokach. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	ŁOBŻENICA Kościół ewangelicki
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 25,5 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	uchwyt toczony o spłaszczonej gałce
7a	86 mm
7b	81 mm
7c	5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: SIEGEL DER EVANGELICHEN KIRCHE ZU LOBSENS 1828
10	W polu pieczęci otwarta księga, powyżej czara kielicha mszalnego z krzyżem pośrodku, poniżej księgi napis w jednym wierszu: 1 COR: 13 V:13 (cytat z Biblii: „Tak więc trwają wiara, nadzieja, miłość – te trzy: z nich zaś największa jest miłość”). Za księgą skrzyżowany krzyż z kotwicą. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	ŁÓDŹ Zakłady Włókiennicze Karol T. Bunle Spółka Akcyjna
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 31 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	uchwyt toczony o spłaszczonej gałce, na szczycie gałki pineska
7a	88,5 mm
7b	81,5 mm, w tym skuwka 7 mm (Ø 16 mm)
7c	7 mm
8	–
9a	majuskuła, minuskuła
9b	w pierścieniu zewnętrznym: ZAKŁADY WŁÓKIENNICZE // SPÓŁKA AKCYJNA w pierścieniu wewnętrznym: KAROL T. BUNLE // w ŁODZI
10	W polu pieczęci brak wizerunku. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	PAMIĄTKOWO Zarząd obszaru dworskiego
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 32,5 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
7	brak, trzpień do jego zamocowania
7a	30 mm
7b	–
7c	8 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: GUTSVORSTAND // KREIS POSEN WEST. w polu: PAMIĄTKOWO
10	W polu pieczęci napis w jednym wierszu. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	–

1	kolekcja prywatna
2	PECZENIŻYN [UKRAINA] C. K. Techniczna Kontrola Skarbowa Rafinerii Nafty
3a	mosiądz
3b	–
4	okrągła Ø 33 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	brak, gwintowany trzpień stożkowy do jego zamocowania
7a	52 mm
7b	–
7c	6 mm
8	–
9a	majuskuła, minuskuła
9b	w otoku: * C. [K.] TECHNICZNA KONTROLA SKARBOWA RAFINERYI NAFTY w polu (w półotoku poniżej wizerunku): w PECZENIŻYNIE
10	W polu pieczęci godło Cesarstwa Austrii – orzeł dwugłowy w koronie cesarskiej ze wstęgami, trzymający w szponach miecz i berło oraz jabłko, a na piersi tarczę herbową z herbem Habsburgów otoczoną łańcuchem Orderu Złotego Runa. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, podwójne obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	Na matrycy dwie bruzdy będące wynikiem jej skasowania.

1	kolekcja prywatna
2	WRZEŚNIA Komenda Powiatowa Policji Państwowej
3a	mosiądz
3b	drewno
4	okrągła Ø 30 mm
5	wklęsłoryty
6	na rancie matrycy nr grawera 16
7	uchwyt toczony o kulistej gałce, rekonstrukcja
7a	102 mm
7b	88 mm, w tym skuwka 11 mm (Ø 16 mm)
7c	14 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * KOMENDA POWIATOWA P(olicji) P(aństwowej) * // WRZEŚNIA
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła w koronie, ustalony dla godła herbu Rzeczypospolitej Polskiej w 1927 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe
11	–
12	na odwrociu matrycy nr ewidencyjny 43 159, sygnatura wytwórcy: orzeł i herb Kościesza, między nimi napis: MENNICA // PAŃSTWOWA.

1	kolekcja prywatna
2	EBERBACH [NIEMCY] Parafia katolicka
3a	mosiądz
3b	drewno
4	owalna 32 x 26 mm
5	wypukłoryty
6	–
7	matryca osadzona w mechanizmie sprężynowym, uchwyt toczony o kulistej gałce, lakierowany na czarno, na gałce pineska z sygnaturą wytwórcy; w pierścieniu zewnętrznym: Stempelfabrik Fr. Fischer // KARLSRUHE, w pierścieniu wewnętrznym: Gebr. Trefzger Nachf. // Herrenstr. 36.
7a	152 mm (bez rozwarcia mechanizmu sprężynowego)
7b	150 mm, w tym mechanizm sprężynowy 68 mm, skuwka 10 mm (Ø 20 mm)
7c	4 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku:* SIG(illum) PAROCH(ialis) CATH(olicae) EBERBACH
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, postać św. Jana Nepomucena (Nepomuka). W tle most z dwiema arkadami, po jednej z każdej strony. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na podstawie mechanizmu cyfra 4, na mechanizmie sprężynowym sygnatura wytwórcy: Gebr(üder) DESSAUER TÜRINGEN

1	kolekcja prywatna
2	ISCHIA DI CASTRO [WŁOCHY] Matka Boża Łaskawa (kościół, parafia lub lokalne bractwo)
3a	mosiądz
3b	drewno
4	owalna 28 x 25 mm
5	wklęsłoryty
6	na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka
7	uchwyt toczony o kulistej gałce
7a	81 mm
7b	77 mm, w tym tuleja 18 mm (Ø 19 mm)
7c	4 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: * S(anctae) * M(ariae) * GRATIARVN[M] * CASTRI
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy podwójnym obrzeżeniem (wewnętrznym ciągłym, zewnętrznym sznurowym), siedząca postać Matki Bożej, trzymającej Dzieciątko Jezus. Wokół głów obu postaci promieniste glorie. Dzieciątko Jezus z ręką wzniesioną do błogosławieństwa. Na zewnątrz, wokół pola legendy, podwójne obrzeżenie (wewnętrzne ciągłe, zewnętrzne perełkowe).
11	–
12	XVII w.

1	kolekcja prywatna
2	VESZPRÉM [WĘGRY] György Kurbély biskup
3a	stal
3b	–
4	okrągła Ø 64 mm
5	wklęsłoryty
6	–
7	cokół do zamontowania w prasce
7a	69,5 mm
7b	66 mm, w tym stopka 38 mm, cokół 13,5 mm, trzpień 14,5 mm, stanowiące z matrycą jednolitą całość
7c	3,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w otoku: GEORGIUS KURBÉLY MISERATIONE DIVINA EPISCOPUS WESZPRIMIENSIS
10	W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, na tarczy wspięty lew, trzymający w uniesionej łapie sześciopromienną gwiazdę kafelkową. Tarcza zwieńczona hełmem z labrami. W klejnocie godło jak na tarczy. Po prawej infuła, po lewej za tarczą pastorał z krzywaśnią zwróconą ku środkowi. Powyżej kapelusz rangowy ze sznurami, węzłami i chwostami, po 10 z każdej strony. Na zewnątrz, wokół pola legendy, potrójne obrzeżenie; ciągłe, wieńcowe, ciągłe.
11	–
12	Zobacz: György Kurbély (1755-1821)

1	kolekcja prywatna
2	BIAŁOCERKIEWKA [UKRAINA] Urząd Pocztowy
3a	stal
3b	–
4	prostokątna 20 x 44 mm
5	wypukłoryty
6	na rancie matrycy sygnatura wytwórcy: Ф-KAN16
7	brak, gwintowany trzpień do jego zamocowania (Ø 5,5 mm)
7a	58 mm
7b	–
7c	8,5 mm
8	–
9a	majuskuła
9b	w polu pierwszym: R w polu drugim: BELOTSERKOVKA // KHERSON(ska) OBL(ast) // N _ _ _ _ _ _
10	W polu pieczęci dwudzielnym w słup, w polu pierwszym litera R, w polu drugim napis w trzech wierszach. Na zewnątrz, wokół pól pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe.
11	–
12	na odwrociu matrycy litera Ц, tłok pieczętny do oznaczania przesyłek międzynarodowych