W dniu wczorajszym w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie odbyła się doroczna uroczystość wręczenia Nagrody im. Adama Heymowskiego. Jury przyznało Nagrodę za 2025 rok zespołowi w składzie: Martina Bolom-Kotari, Waldemar Chorążyczewski, Miroslav Glejtek, Marcin Hlebionek, Vitaliy Perkun, Piotr Pokora, za książkę Katalog pieczęci Jagiellonów.
Il. 1. Część składu nagrodzonego zespołu redakcyjnego; od lewej: Vitaliy Perkun, Marcin Hlebionek, Piotr Pokora oraz Sławomir Górzyński – Prezes Polskiego Towarzystwa Heraldycznego (fot. M Kopniak)
Il. 2. Dyplom Nagrody im. Adama Heymowskiego za 2025 rok
Katalog pieczęci Jagiellonów (liczący 490 stron i prezentujący 190 zdjęć odcisków pieczęci) jest owocem współpracy historyków z kilku krajów Europy Środkowo-Wschodniej, co pozwoliło na scalenie rozproszonego materiału archiwalnego. Katalog zawiera bogaty materiał ilustracyjny, szczegółowe opisy ikonograficzne, analizy legend pieczętnych oraz kompletną bibliografię przedmiotową. Książka odchodzi od tradycyjnego, wąskiego ujmowania tematu. Traktuje dynastię Jagiellonów jako wielką grupę rodzinną. W bazie katalogowej uwzględniono przede wszystkim pieczęcie królów i królowych Polski oraz władców Wielkiego Księstwa Litewskiego, a także pieczęcie jagiellońskich władców Czech i Węgier. Opracowanie zawiera również sigilla bocznych linii rodu, w tym osób, które nigdy nie zasiadły na żadnym tronie (córki, młodsi synowie, bastardzi). Prezentuje także pieczęcie monarszych małżonek (w tym m.in. szczegółowe zestawienie pieczęci królowej Jadwigi Andegaweńskiej) oraz rzekome oryginały oraz falsyfikaty pieczęci monarszych, co ma kluczowe znaczenie dla krytyki dyplomatycznej źródeł.
Il. 3. Okładka Katalogu pieczęci Jagiellonów
(domena publiczna)
Il. 4. Odcisk pieczęci Władysława Jagiełły, pieczęć litewska trzecia, [w:] Katalog pieczęci Jagiellonów, s. 97, GStA PK, XX HA, PU, Schiebl. 52, nr 5 (fot. M. Hlebionek)
Il. 5. Odcisk pieczęci Władysława Jagiełły, pieczęć większa (kanclerska) koronna druga, [w:] Katalog pieczęci Jagiellonów, s. 104, AGAD, Zb. dok. perg., 322 (fot. AGAD)
Il. 6. Odcisk pieczęci Jadwigi, pieczęć średnia pierwsza, [w:] Katalog pieczęci Jagiellonów, s. 114, AN Kraków, Zbiór luźnych pieczęci, sygn. 9
(fot. M. Hlebionek)
Il. 7. Odcisk pieczęci Władysława II Jagiellończyka, pieczęć majestatowa czeska, [w:] Katalog pieczęci Jagiellonów, s. 180-181, AP Wrocław, Dokumenty miasta Wrocławia, sygn. 6309 (fot. M. Hlebionek)
Warto jeszcze podkreślić, że Nagroda im. Adam Heymowskiego została ustanowiona przez Polskie Towarzystwo Heraldyczne w celu upamiętnienia wybitnego polskiego heraldyka, genealogia i bibliotekarza, dr. Adama Heymowskiego. Jest przyznawana corocznie od 1996 r. za najlepsze monografie i prace naukowe z zakresu heraldyki, genealogii oraz nauk pomocniczych historii.
Adam Heymowski (1926–1995) był postacią niezwykłą – łączył świat polskiej szlachty, traumatyczne przeżycia wojenne i błyskotliwą karierę naukową w Szwecji. Sam legitymował się herbem Samson. Chociaż urodził się w Poznaniu, większość dorosłego życia spędził w Szwecji, gdzie wyemigrował tuż po wojnie w 1945 roku (wcześniej był więźniem niemieckich obozów koncentracyjnych). Przez lata kierował najważniejszymi szwedzkimi instytucjami – był m.in. dyrektorem Biblioteki Uniwersyteckiej w Sztokholmie oraz kustoszem Biblioteki Bernardottów na Zamku Królewskim. Jako wybitny ekspert cieszył się zaufaniem króla Karola XVI Gustawa, doradzając mu w sprawach genealogicznych i heraldycznych. Specjalizował się w badaniu polskich i szwedzkich herbów oraz historii rodów szlacheckich. Opublikował ponad 200 prac naukowych.
Katalog pieczęci Jagiellonów w postaci książkowej można zakupić poprzez stronę Towarzystwa Naukowego w Toruniu (zobacz). Wersja elektroniczna Katalogu jest opublikowana na stronie Polona.pl
Gratulacje dla całego zespołu redakcyjnego od Sigillarium.pl i szerokiego grona sympatyków sfragistyki !