W kwietniu i maju do Galerii Sigillarium.pl trafiły informacje o 14 nowych tłokach pieczętnych znajdujących się w prywatnych kolekcjach, za co serdecznie dziękujemy. Wśród otrzymanych tłoków na szczególną uwagę zasługują trzy. Pierwszym z nich jest tłok pieczętny sądu z Pobiednej z XVII wieku (woj. dolnośląskie) z datą 1679 oraz wizerunkiem napieczętnym, który częściowo koresponduje z godłem znajdującym się obecnie na funkcjonującym nieformalnie herbie tej miejscowości. Osada została założona w roku 1667 przez Wiganda von Gersdorf jako miasto górnicze dla prześladowanych protestantów z terenów Czech, zaś prawa miejskie utraciła w 1815 r. Porównując oba wizerunki, tj. obecnego herbu i wizerunku z matrycy pieczęci sądowej można przyjąć złożenie, że dotychczasowe dociekania (poszukiwania) dotyczące herbu Pobiednej bazowały prawdopodobnie na różnych odciskach pieczętnych, ale głównie młodszych tłoków. Dlatego pojawienie się tego tłoka jest ważnym dowodem potwierdzającym 347-letnią ciągłość używania przez lokalną społeczność niezmienionego godła.
Drugim tłokiem, który warto zaprezentować jest tłok pieczętny należący do Antoniego Piotra Józefa hrabiego Komorowskiego herbu Korczak (1769–1826) i jego żony Konstancji Kunegundy Siestrzanek-Karnickiej herbu Karnicki II – czyli odmiany herbu Kościesza (1787-1843?), właścicieli majątku Sądowa Wisznia (obecnie Ukraina). Tłok ten ze względu na rozmiar matrycy 40 x 35 mm mógł być używany przede wszystkim do opieczętowywania dokumentów związanych z prowadzeniem majątku oraz różnego typu spraw administracyjnych. Antoni Piotr Komorowski jako utytułowany hrabia galicyjski (potwierdzenia tytułu w 1793 i 1803 roku) brał udział w życiu polityczno-gospodarczym tzw. Stanów Galicyjskich, czyli zgromadzenia tamtejszej szlachty i magnaterii, która reprezentowała interesy prowincji przed dworem cesarskim w Wiedniu. Głównym, trwałym śladem działalności hrabiego Antoniego była budowa klasycystycznego pałacu w Sądowej Wiszni, który obecnie znajduje się w ruinie, ale pojawiły się inicjatywy przywrócenia mu dawnej świetności. Jego rodzoną siostrą była tragicznie zmarła Gertruda z Komorowskich Potocka (pierwsza żona Szczęsnego Potockiego), której głośna i dramatyczna historia uderzała rykoszetem w pozycję rodu, zmuszając Antoniego do intensywnych działań na rzecz odbudowy prestiżu i znaczenia Komorowskich w XIX wieku. Warto także wspomnieć, że prawie w tym samym okresie istniał także inny związek małżeński pomiędzy tymi rodzinami. Chodzi o Cypriana Kajetana hrabiego Komorowskiego (1776–1858) i Ludwikę Józefę Weronikę Siestrzanek-Karnicką (1784–1851), osiadłych w majątkach Konotopy i Łuczyce. Warto jeszcze dodać, że wybór dysponenta opisywanego tłoka pieczętnego został przesądzony przez zestaw orderowy oraz datowanie uchwytu.
Kolejnym tłokiem jest prywatny tłok gabinetowy Nikołaja Nikołajewicza Birkina generała-majora (1848-1917), sygnowany na rancie matrycy przez znanego i cenionego grawera i złotnika W. Kozłowa z Moskwy. Nikołaj Nikołajewicz pochodził ze starego szlacheckiego rodu Birkinów zapisanych w księgach guberni charkowskiej. Przeszedł pełną ścieżkę awansu wojskowego, zwieńczoną nominacją na generała-majora w styczniu 1903 roku. Tego typu tłoki pieczętne służyły do codziennej, prywatnej korespondencji z rodziną, przyjaciółmi czy zarządcami majątków ziemskich. Najczęściej umieszczano na nich czysty, niezmieniony herb rodowy dokładnie w takiej formie, w jakiej został zatwierdzony w Ogólnym Herbarzu (gdzie herby rzadko miały dodane ordery). Używanie „czystego” herbu było wyrazem szacunku dla tradycji całego rodu, a nie tylko osobistych zasług właściciela.
W grupie pozostałych tłoków znajdują się także trzy inne tłoki związane z majątkami ziemskimi: 1) Tłok pieczętny obszaru dworskiego z Buczowa (Stara Ropa) – miejscowości położonej obecnie na Ukrainie, a niegdyś w obrębie powiatu starosamborskiego, 2) Tłok pieczętny zarządu obszaru dworskiego z Konina k. Pniew (woj. wielkopolskie), zamontowany w uchwycie sprężynowym i sygnowany EHLERT POSEN, 3) Tłok pieczętny zarządcy majątku Lasówki (obecnie w gminie Grodzisk Wielkopolski).
Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z nowymi nabytkami Galerii Sigillarium.pl.
Tłoki pieczętne zaprezentowano poniżej w kolejności alfabetycznej względem nazwy miejscowości (lub państwa) przywołanej w legendzie lub odtworzonej ze źródeł historycznych. Dodatkowo zostaną one umieszczone w odpowiednich grupach tematycznych sekcji -> Galeria – zbiory prywatne.
Tłoki pieczęci z ziem historycznie związanych z państwem polskim
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | BUCZÓW (STARA ROPA) [UKRAINA] Obszar dworski |
| 3a | stal |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 27 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt o formie walca |
| 7a | 70 mm |
| 7b | 63,5 mm |
| 7c | 6,5 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła, minuskuła |
| 9b | w otoku: Obszar: Buczow |
| 10 | W polu pieczęci na murawie drzewo (buk ?) o prostym pniu i regularnie rozwidlonej koronie o formie stożkowej. Wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | KONIN Zarząd obszaru dworskiego |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 30 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | – |
| 7 | matryca osadzona w mechanizmie sprężynowym, uchwyt toczony o kulistej gałce, lakierowany na czarno |
| 7a | 145 mm (bez rozwarcia mechanizmu sprężynowego) |
| 7b | 140 mm, w tym mechanizm sprężynowy 69 mm, skuwka 7 mm (Ø 18 mm) |
| 7c | 5 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła, minuskuła |
| 9b | w otoku: + GUTSVERWALTUNG // bei PINNE w polu: KONIN |
| 10 | W polu pieczęci napis w jednym wierszu. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | na obudowie mechanizmu sprężynowego sygnatura wytwórcy: EHLERT POSEN |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | LASÓWKI Zarządca majątku |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 32 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 105 mm |
| 7b | 96 mm, w tym skuwka 5 mm (Ø 16 mm) |
| 7c | 9 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: + GUTS – VORSTAND LASSOWKO + // KREIS BUK |
| 10 | W polu pieczęci orzeł pruski w koronie, z berłem i jabłkiem w szponach oraz monogramem FR na piersi. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | POBIEDNA Sąd |
| 3a | stal |
| 3b | stal |
| 4 | okrągła Ø 30 mm |
| 5 | wkłęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt kuty o formie prostopadłościanu stanowiący z matrycą jednolitą całość |
| 7a | 82 mm |
| 7b | 75 mm |
| 7c | 7 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: WIEGANDSTHALISCHES GERICHTS SIGNET |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem ciągłym, godło Podbiednej – drzewo, na którego szczycie osadzony jest turniejowy hełm z sześcioma piórami, po trzy z prawej i lewej strony (patrz herb Gersdorfów), po bokach pnia data 16 / 79. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA Państwo |
| 3a | stal |
| 3b | – |
| 4 | okrągła Ø 25 mm |
| 5 | wklęsłoryty – matryca górna , wypukłoryty – matryca dolna |
| 6 | na rancie matryc sygnatura wytwórcy m // W |
| 7 | otwór gwintowany do mocowania w prasie, trzpień do mocowania w prasie |
| 7a | 28 mm, 14 mm |
| 7b | – |
| 7c | 13 mm, 9 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy obrzeżeniem perełkowym, wizerunek orła, ustalony dla godła herbu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1955 r. Na zewnątrz pola legendy pojedyncze obrzeżenie sznurowe. |
| 11 | – |
| 12 | górna matryca pieczęci suchej, z uskokiem w pion umożliwiającym prawidłowe odbicie pieczęci na zdjęciu i kartce dowodu osobistego, dolna matryca wypukłoryta |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | SĄDOWA WISZNIA [UKRAINA] Antoni Piotr Józef hrabia Komorowski i Konstancja Kunegunda Siestrzanek-Karnicka |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | owalna 40 x 35 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce (pierścieniowe toczenia z motywem stylizowanych, płytkich nacięć wokół przewężenia) |
| 7a | 110 mm |
| 7b | 105 mm, w tym tuleja 22 mm (Ø 21,5 mm) |
| 7c | 5 mm |
| 8 | – |
| 9a | – |
| 9b | – |
| 10 | W polu pieczęci na gzymsie tarcza dwudzielna w słup. W polu pierwszym herb Korczak , w polu drugim odmiana herbu Kościesza (Siestrzanek-Karnicki). Tarcza zwieńczona gzymsem przewyższonym koroną o 9 pałkach. W klejnocie w czarze pół psa. Tarczę flankują dwa wspięte lwy. Poniżej tarczy (gzymsu) na wstęgach dwa ordery; po prawej Order Św. Stanisława, po lewej Order Suwerennego Zakonu Maltańskiego(?). |
| 11 | – |
| 12 | Antoni Piotr Józef hrabia Komorowski (1769–1826) był arystokratą, członkiem Stanów Galicyjskich (przynależał do elitarnego zgromadzenia reprezentującego galicyjską szlachtę i magnaterię przed dworem cesarskim w Wiedniu). Był także kawalerem Zakonu Maltańskiego. Jego żona Konstancja Kunegunda Siestrzanek-Karnicka żyła w latach 1787-1843(?). Istniał jeszcze jeden związek małżeński o analogicznej heraldyce; Cyprian Kajetan hrabia Komorowski (1776–1858) i Ludwika Józefa Weronika Siestrzanek-Karnicka (1784–1851) – majątek Konotopy i Łuczyce. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | SIEMIANOWO Urząd Sołtysa |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 31 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | na rancie matrycy znacznik prawidłowego ustawienia tłoka |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 117 mm |
| 7b | 113 mm |
| 7c | 4 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w polu: SCHULZENAMT // SIEMIANOWO. // GNESENER // KREISES. |
| 10 | W polu pieczęci napis w czterech wierszach, dwa pierwsze oddzielone kreską w pas od pozostałych. Powyżej i poniżej napisu dwie skrzyżowane gałązki palmowe. Wokół pola pieczęci pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | TUROŚL Urzą Stanu Cywilnego |
| 3a | mosiądz |
| 3b | tworzywo sztuczne |
| 4 | okrągła Ø 36 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt o kulistej gałce |
| 7a | 95 mm |
| 7b | 88 mm |
| 7c | 7 mm |
| 8 | na gałce uchwytu znacznik prawidłowego ustawienia tłoka |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: * URZĄD STANU CYWILNEGO * // W TUROŚLI |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, wizerunek orła ustalony dla godła herbu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1955 r. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | na odwrociu matrycy nr ewidencyjny 343 059, numer grawera 82, sygnatura wytwórcy: m//W |
Inne tłoki pieczęci
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | CHERSOŃ {CESARSTWO ROSYJSKIE} [UKRAINA] Nikołaj Nikołajewicz Birkin generał-major |
| 3a | stal |
| 3b | – |
| 4 | okrągła Ø 31mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | na rancie matrycy sygnatura wytwórcy: МОСКВА // КОЗЛОВЪ |
| 7 | brak uchwytu, cokół do jego zamocowania (z gwintowanym otworem Ø 10 mm o formie stożkowej) |
| 7a | 35 mm |
| 7b | 24 mm, w tym stopka 4 mm stanowiąca z matrycą jednolitą całość |
| 7c | 11 mm |
| 8 | – |
| 9a | – |
| 9b | – |
| 10 | W polu pieczęci na tarczy postać zbrojnego, stojąca po kolana w wodzie, trzymająca w prawej ręce łuk. Powyżej hełm z labrami zwieńczony koroną o trzech fleuronach i dwóch pałkach. W klejnocie kołczan przewyższony trzema skrzyżowanymi strzałami. Po prawej tarczę flankuje wspięty jednorożec, po lewej wspięty lew z uniesionym i wywiniętym ogonem. Na zewnątrz, wokół pola pieczęci, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Nikołaj Nikołajewicz Birkin (1848–1917). Prywatna pieczęć gabinetowa. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | DOORNSELE {KRÓLESTWO BELGII} [BELGIA] Kościół Świętych Piotra i Pawła |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 40 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce, lakierowany na czarno |
| 7a | 127 mm |
| 7b | 122 mm, w tym skuwka 19 mm (Ø 20 mm) |
| 7c | 5 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: ECCLESIA SS(anctorum) PETRI ET PAULI IN DOORSEELENDRIES // DIOEC(esis) GAND(aviensis) |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, przekrzyżowany miecz z krzyżem na opak, całość ujęta w dwie gałązki laurowe skrzyżowane u dołu. Wokół pola legendy podwójne obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Doornzele stało się samodzielną parafią w 1853 r. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | MONREAL [NIEMCY] Kościół Parafialny pw. Świętego Krzyża |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | owalna 30 x 26,5 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o spłaszczonej gałce |
| 7a | 101,5 mm |
| 7b | 99,5 mm, w tym stopka 1 mm, tuleja 18 mm (Ø 19 mm) stanowiące z matrycą jednolitą całość |
| 7c | 2 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: * SIGIL(lum) ECCLES(iae) PAROCH(ialis) AD S(anc)T(am) CRUC(em) IN MONREAL |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, na murawie krzyż łaciński bez pasji, z promienistą glorią pomiędzy ramionami. Po prawej i lewej (na murawie) krzew. Na zewnątrz, wokół pola legendy, podwójne obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | PARYŻ [FRANCJA] Fernand Marie Albert Baudesson de Poinchy de Richebourg adwokat |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | mandorla 54,5 x 23 mm |
| 5 | wypukłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o kulistej gałce |
| 7a | 103 mm |
| 7b | 94 mm, w tym tuleja 13 mm (Ø 14 mm) |
| 7c | 9 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku: F(ernand) [MARIE ALBERT] BAVDESSON DE POINCHY DE RICHEBOVRG |
| 10 | W polu pieczęci, oddzielonym od pola legendy pojedynczym obrzeżeniem ciągłym, nowożytna tarcza francuska czwórdzielna w krzyż. W polu I – dwie kroczące wrony, jedna nad drugą, każda trzymająca w dziobie kłos zboża. W polu II – trzy pięciolistne róże w pasie, poniżej gałązka oliwna położona z lewa w skos. W polu III – krzyż burgundzki. W polu IV – krokiew (szewron), nad którą po bokach dwie pięciopromienne gwiazdy, a pod nią półksiężyc. Powyżej tarczy korona hrabiowska o 9 pałkach. W klejnocie wrona trzymająca w dziobie kłos zboża. Na zewnątrz, wokół pola legendy, pojedyncze obrzeżenie ciągłe. |
| 11 | – |
| 12 | Stryjecznym pradziadkiem Fernanda Marie Alberta był Auguste Gaspard Baudesson de Poinchy de Richebourg (żyjący w latach 1783–1866), komisarz/prezes giełdy paryskiej. |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | RHEINE [NIEMCY] Burmistrz Urzędu Rheine jako miejscowy organ policji |
| 3a | mosiądz |
| 3b | – |
| 4 | okrągła Ø 35 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | brak uchwytu, trzpień do jego zamocowania |
| 7a | 27 mm |
| 7b | – |
| 7c | 11 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła, minuskuła |
| 9b | w otoku: • Der Amtsbürgermeister des Amtes Rheine als Ortspolizeibehörde |
| 10 | W polu pieczęci godło III Rzeszy – czarny orzeł trzymający w szponach wieniec, wewnątrz którego znajduje się swastyka. |
| 11 | – |
| 12 | – |
| 1 | kolekcja prywatna |
| 2 | RZYM {KRÓLESTWO WŁOCH} [WŁOCHY] Ministerstwo Gospodarki, Urząd Nadzoru nad Instytucjami Kredytowymi i Ubezpieczeniami Społecznymi |
| 3a | mosiądz |
| 3b | drewno |
| 4 | okrągła Ø 30 mm |
| 5 | wklęsłoryty |
| 6 | – |
| 7 | uchwyt toczony o wydłużonej gałce o formie odwróconego stożka |
| 7a | 84 mm |
| 7b | 76,5 mm, w tym tuleja 16 mm (Ø 15 mm) |
| 7c | 7,5 mm |
| 8 | – |
| 9a | majuskuła |
| 9b | w otoku zewnętrznym: * MINISTERO ECONOMIA NAZIONALE * // DI CREDITO E PREVIDENZA w otoko wewnętrznym: UFFICIO DI VIGILANZA SUGLI ISTITUTI |
| 10 | W polu pieczęci dwie tarcze ułożone w pas, nachylone ku sobie podstawami. Na tarczy po prawej herb Królestwa Włoch (dynastii sabaudzkiej), tarcza zwieńczona zamkniętą koroną królewską. Na tarczy po lewej godło z okresu faszystowskiego – pęk rózg liktorskich (fasces) z zatkniętą siekierą, tarcza zwieńczona orłem. |
| 11 | – |
| 12 | Okres wytworzenia (użytkowania): 1923-1929 |